Erkekler için onaylanmış, rutin kullanılan bir HPV tarama testi yoktur. Görünür bir genital lezyon varsa ilk basamak çoğunlukla muayenedir; görünüm kuşkuluysa dokudan örnek alınabilir. Bu yaklaşım, rahim ağzı taramasında kullanılan HPV testini erkeğe uyarlamaktan farklıdır. 1 2 3
“HPV testi” denildiğinde önce hangi sorunun yanıtlanmak istendiği belirlenir. Kişi vücudunda HPV bulunup bulunmadığını mı, gördüğü çıkıntının siğil olup olmadığını mı, yoksa kanser öncüsü bir doku değişikliği taşıyıp taşımadığını mı soruyor? Bu üç soru aynı örnekle ve aynı testle yanıtlanmaz. 1 2
Rutin tarama neden farklıdır?
Rahim ağzı HPV testleri, belirli yüksek riskli tipleri servikal örnekte saptamak ve rahim ağzı kanseri tarama programındaki sonraki adımı yönlendirmek için geliştirilmiştir. Penis derisi, idrar, semen, anal bölge veya ağızdan alınan örnekler aynı tarama programının parçaları değildir. Erkekte herhangi bir bölgeden negatif sonuç alınması, bütün vücutta HPV bulunmadığını göstermez. 1 2
HPV farklı zamanlarda farklı bölgelerde saptanabilir; örneğin nereden ve nasıl alındığı sonucu etkiler. Araştırmalarda idrar ya da semen örneklerinde HPV DNA'sı bulunabilmesi, bu örneklerin belirtisiz erkeklerde düzenli tarama için onaylandığı anlamına gelmez. Testin klinik değeri, yalnız virüsü yakalayabilmesine değil, sonucun güvenilir biçimde hangi kararı değiştirdiğine bağlıdır. 1
Piyasada sunulan bir PCR paneli pozitif çıkarsa sonuç yalnız örnek alınan yerde hedeflenen HPV DNA'sının saptandığını bildirir. Enfeksiyonun ne kadar süreceğini, siğil gelişip gelişmeyeceğini veya virüsün kimden ve ne zaman alındığını söylemez. Negatif sonuç da başka bir bölgedeki enfeksiyonu ya da ileride yeniden saptanmayı dışlamaz. 1 3
Görünen bir lezyonda hangi inceleme yapılır?
Genital siğil tanısı genellikle görünüm ve muayene ile konur. HPV testi siğil tanısını doğrulamak için önerilmez; sonuç tedavi seçimini de yönlendirmez. Muayenede lezyonun yüzeyi, rengi, sertliği, çevre dokuya tutunması ve yerleşimi değerlendirilir. 1 2
Pigmente, sert, kanayan, ülserleşen veya çevre dokuya yapışık bir lezyonda biyopsi gündeme gelir. Tanı belirsizse, oluşum standart siğil tedavisine yanıt vermiyorsa ya da tedavi sırasında kötüleşiyorsa dokudan örnek almak da uygun olabilir. Biyopsi burada HPV taraması yapmak yerine lezyonun yapısını anlamayı sağlar. 1 2
İdrar deliği çevresindeki oluşumlar akımda çatallanma, yanma veya tıkanma hissi yaratabilir. Kanal içinde lezyon düşünülürse ürolojik inceleme seçilebilir; herkese rutin olarak sistoskopi yapılmaz. EAU, üretra içi kondilomların seyrek olduğunu ve invaziv yöntemlerle yer saptama konusunda yüksek düzey kanıt bulunmadığını belirtir. 1
Anal ya da ağız-boğaz bölgesi için de tek bir genel erkek HPV testi bulunmaz. Belirti, görünür lezyon, bağışıklık durumu ve kişinin riskleri hangi uzman değerlendirmesinin uygun olduğunu belirler. Her bölgeden rastgele sürüntü almak, muayenenin ve bölgeye özgü klinik kararın yerini tutmaz. 1 3
Burada seçilmiş yüksek risk gruplarına yönelik anal kanser taraması ayrı tutulmalıdır. International Anal Neoplasia Society'nin 2024 uzlaşısı; HIV ile yaşayan bazı gruplar, erkeklerle seks yapan erkekler, transplant alıcıları ve başka belirli yüksek risk durumlarında anal sitoloji, yüksek riskli HPV testi veya birlikte test gibi yöntemlerin kullanılabileceği risk-temelli algoritmalar tanımlar. Bu yaklaşım bütün erkeklere yapılan genel bir “HPV taraması” değildir ve yüksek çözünürlüklü anoskopi gibi tanısal altyapının bulunmasını gerektirir. 4
Partnerde HPV saptandığında
Partnerin rahim ağzı HPV testinin pozitif olması, erkekte otomatik bir HPV sürüntüsü yapılmasını gerektirmez. CDC, kadınlarda kullanılan servikal testlerin erkek partnerleri değerlendirmek için kullanılmamasını önerir. Erkekte yeni bir lezyon veya yakınma varsa muayene yapılır; belirti yoksa görüşme korunma, aşı öyküsü ve ortaya çıkabilecek bulgular üzerinde ilerler. 1 2
Bir çiftte HPV saptanması, bulaşın yönünü veya zamanını belirlemez. HPV uzun süre belirti vermeden bulunabilir ve partnerler enfeksiyonu görünür bulgu olmadan paylaşabilir. Bu nedenle test arayışını “kimden geçti?” sorusuna kesin yanıt verecek bir yöntem gibi görmek yanıltıcıdır. 2 3
Muayeneye hazırlanırken
Randevu öncesinde görülen değişikliğin başlangıç tarihi, yeri, büyüyüp büyümediği, kanama ya da yara olup olmadığı ve daha önce uygulanan işlemler not edilebilir. Partnerdeki sonucun servikal tarama, siğil muayenesi veya başka bir incelemeye ait olduğu da belirtilmelidir. Bu ayrıntılar, “test yapılsın mı?” sorusunu klinik bir hedefe dönüştürür. 1 2
Muayene gerektiren başlıca durumlar yeni veya büyüyen genital oluşum, iyileşmeyen yara, kendiliğinden kanama, belirgin renk değişikliği ve idrar deliği çevresinde akımı etkileyen lezyondur. Bağışıklığı baskılayan bir hastalık ya da tedavi varsa değerlendirmede paylaşılır; şüpheli dokuda biyopsi eşiği daha dikkatli ele alınabilir. 1 2
Sonuçta doğru inceleme, HPV'yi her yerden tek seferde arayan bir panel seçmekten çok mevcut soruya göre belirlenir. Belirtisiz erkekte rutin tarama yolu bulunmaz; görünen lezyonda muayene, kuşkulu dokuda biyopsi ve bölgeye özgü yakınmada ilgili uzman değerlendirmesi birbirinden ayrı araçlardır. 1 2 3
Erkekte “HPV testi” denince hangi test kastediliyor?
Laboratuvarda HPV DNA saptanabilir, ancak testin teknik olarak yapılabilmesi ile klinik olarak onaylanmış tarama testi olması aynı şey değildir. CDC'ye göre mevcut yüksek risk HPV testleri serviks kanseri taraması bağlamında onaylanmıştır; genel erkek popülasyonunda penis, skrotum, semen veya üretradan rutin HPV taraması için onaylı ve yönetimi değiştiren standart bir test yoktur. 1 2
Bu nedenle özel laboratuvarda pozitif sonuç alınması kişinin ne zaman enfekte olduğunu, partnerinden ne zaman aldığını veya enfeksiyonun kanserleşeceğini göstermez. Negatif sürüntü de vücudun başka bir bölgesinde HPV olmadığını garanti etmez. 1
Genital siğilde test neden çoğu zaman gerekmez?
Tipik genital siğiller çoğunlukla klinik muayeneyle tanınır. HPV tiplemesinin siğil tedavi yöntemini değiştirmemesi nedeniyle rutin önerilmez. Atipik, pigmente, sert, ülseratif veya tedaviye dirençli lezyonda biyopsi HPV testinden daha önemli olabilir. 1
Siğillerin çoğu düşük risk HPV tipleriyle ilişkilidir; yüksek risk HPV testi pozitifliği ile dışarıdan görülen siğilin kanser öncüsü olduğu sonucu çıkarılamaz. 1
Anal HPV ve anal kanser taraması kimlerde farklıdır?
Genel erkek nüfusunda rutin anal HPV testi veya anal sitoloji programı önerilmez. Buna karşılık HIV ile yaşayan kişiler, bazı MSM grupları, transplant alıcıları veya başka yüksek risk durumlarında anal kanser taraması için özel programlar/uzman konsensüsleri bulunabilir. Bu, “erkek HPV taraması” kavramının herkese uygulanacağı anlamına gelmez. 1 2
Yerel sağlık sistemi ve risk grubuna göre anal sitoloji, yüksek risk HPV testi ve yüksek çözünürlüklü anoskopi farklı algoritmalarda kullanılabilir. 1
Partnerde pozitif HPV testi erkeğe test gerektirir mi?
Çoğu durumda hayır. Partnerde servikal yüksek risk HPV saptanması erkeğe penis sürüntüsü yaptırmayı zorunlu kılmaz. Erkekte görünen lezyon varsa muayene edilir; aşı durumu gözden geçirilir; başka STI riskleri varsa uygun testler yapılır. Partnerin servikal taraması kendi rehberine göre devam eder. 1 2
HPV sonuçları sadakatsizlik zamanlaması için kullanılamaz. Enfeksiyon aylar veya yıllar sessiz kalabilir ve partnerler arasında kaynağı belirlemek çoğu zaman mümkün değildir. 1
Aşıdan önce HPV testi gerekir mi?
Hayır. CDC aşı uygunluğunu belirlemek için HPV testi önermemektedir. Aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez fakat kişinin karşılaşmadığı aşı tiplerine karşı koruma sağlayabilir. Yaş ve aşı öyküsü, test sonucundan daha önemlidir. 2
Kaynaklar
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Urological Infections — Management of human papillomavirus in men. 2026, bölüm 3.14.
- Centers for Disease Control and Prevention. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. HPV tanısal değerlendirme bölümleri.
- Centers for Disease Control and Prevention. About Genital HPV Infection. 31 Ocak 2025.
- Stier EA, Clarke MA, Deshmukh AA, et al. International Anal Neoplasia Society's consensus guidelines for anal cancer screening. Int J Cancer. 2024;154(10):1694–1702. doi:10.1002/ijc.34850. PMID: 38297406.