HPV, cilt ve mukozaları enfekte edebilen geniş bir virüs grubudur. Bazı HPV tipleri genital veya anal bölgede siğile yol açarken bazı yüksek riskli tiplerin kalıcı enfeksiyonu kanser öncüsü değişiklikler ve bazı kanserlerle ilişkilidir. Genital siğile en sık yol açan tiplerle kanserle güçlü ilişkisi bulunan tipler genellikle farklıdır. Bu nedenle “HPV var”, “genital siğil var” ve “yüksek riskli HPV saptandı” ifadeleri aynı anlama gelmez. [1–3]
Genital siğil çoğu zaman muayeneyle tanınır. HPV testi ise görünür bir siğilin HPV kaynaklı olduğunu doğrulamak için kullanılan rutin bir test değildir. Benzer biçimde siğilin tedavi edilmesi görünür lezyonun ortadan kaldırılmasını amaçlar; vücuttaki tüm HPV enfeksiyonunun aynı anda ortadan kaldırıldığı anlamına gelmez. [1,2]
HPV enfeksiyonu neden her zaman siğil yapmaz?
HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü hiçbir belirti oluşturmaz. Kişi virüsle karşılaşmış olabilir ancak görünür siğil, ağrı, akıntı veya başka bir yakınma yaşamayabilir.
Bağışıklık sistemi enfeksiyonların çoğunu zaman içinde kontrol eder ve HPV testlerle saptanamaz hale gelebilir. Bunun “virüsün vücuttaki her hücreden kesin olarak tamamen yok olduğu” şeklinde yorumlanması doğru değildir. Bazı enfeksiyonlar kalıcı olabilir; bazı durumlarda daha önce edinilmiş bir enfeksiyon yıllar sonra yeniden saptanabilir hale gelebilir. [2,4]
Kanser açısından asıl önemli olan, özellikle yüksek riskli HPV tiplerinin kalıcı enfeksiyonudur. Buna karşılık genital siğillerin büyük bölümünden HPV 6 ve 11 gibi düşük riskli tipler sorumludur. CDC verilerine göre anogenital siğillerin yaklaşık %90'ı bu iki tiple ilişkilidir. Yüksek riskli tipler bazen siğillerle aynı kişide bulunabilir; bu nedenle “siğil var, kanser riski yok” veya “siğil varsa kanser vardır” şeklindeki iki uç yorum da doğru değildir. [1]
Genital siğil nasıl görünür?
Genital siğiller tek tek veya kümeler halinde ortaya çıkabilir. Düz, kabarık, saplı veya papillomatöz görünümleri olabilir. Penis gövdesi, sünnet derisi, skrotum, vulva, perine, perianal bölge ve anogenital kanalın farklı alanlarında görülebilir. [1]
Çoğu ağrısızdır. Yerleşim ve büyüklüğe göre kaşıntı, hassasiyet, sürtünmeyle kanama veya rahatsızlık yapabilir.
Her genital kabarıklık HPV siğili değildir. Molluscum contagiosum, normal anatomik varyasyonlar, deri etiketleri, seboreik keratozlar, bazı benign papüller ve sifiliz gibi başka hastalıkların lezyonları genital siğile benzeyebilir. Bu nedenle özellikle ilk kez ortaya çıkan veya görünümü tipik olmayan bir lezyonu yalnız internet fotoğraflarıyla tanımlamak güvenilir değildir. [1]
HPV ne zaman bulaştı anlaşılabilir mi?
Çoğu zaman hayır.
HPV yakın genital cilt temasıyla bulaşabilir. Vajinal veya anal penetrasyon şart değildir; genital-genital temas ve bazı durumlarda oral temasla da geçebilir. Görünür siğil bulunmaması bulaş ihtimalini sıfırlamaz. [2]
Siğiller HPV ile karşılaşmadan aylar veya daha uzun süre sonra ortaya çıkabilir. Ayrıca daha önce edinilmiş bir enfeksiyon yıllar sonra yeniden saptanabilir hale gelebilir. Bu nedenle yeni fark edilen siğil veya pozitif HPV sonucu kullanılarak enfeksiyonun tam olarak ne zaman ve hangi partnerden edinildiği çoğu durumda belirlenemez. [1,4]
HPV saptanması tek başına yakın zamanda yeni bir cinsel temas yaşandığını veya partnerlerden birinin sadakatsiz olduğunu göstermez.
Prezervatif kullanımı HPV bulaş riskini azaltabilir; ancak HPV prezervatifin kaplamadığı genital deriden de bulaşabildiği için tam koruma sağlamaz. [1,2]
Genital siğil tanısı nasıl konur?
Tanı çoğunlukla doğrudan muayeneyle konur. Tipik genital siğillerde rutin HPV testi veya biyopsi gerekli değildir. [1]
Biyopsi; lezyonun koyu pigmentli, sert, alttaki dokuya yapışık, ülserleşmiş veya kolay kanayan özellik göstermesi halinde düşünülebilir. Tanının belirsiz olduğu, uygun tedaviye rağmen düzelmeyen veya tedavi sırasında kötüleşen oluşumlarda da doku örneği gerekebilir. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde atipik lezyonlar daha dikkatli değerlendirilir. [1]
Üretra girişine, vajinaya, servikse veya anal kanala uzanan lezyonlarda yalnız dış genital muayene yeterli olmayabilir. Değerlendirmenin lezyonun bulunduğu anatomik bölgeye göre genişletilmesi gerekir.
Erkeklerde HPV testi yapılır mı?
Burada iki farklı soru birbirinden ayrılmalıdır.
Bir erkekte görünür genital siğil varsa tanı için rutin HPV testi önerilmez. Test sonucu siğilin tedavi yöntemini belirlemez. [1]
Belirti olmayan bir erkekte de tüm genital bölgedeki “HPV durumunu” gösterecek onaylanmış genel bir tarama testi yoktur. Genital bölgenin bir noktasından alınan negatif örnek, başka bölgelerde HPV bulunmadığını veya artık bulaş ihtimali olmadığını göstermez. CDC bu nedenle HPV testlerinin erkeklerde genel cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testi olarak kullanılmasını önermemektedir. [2]
Bu genel yaklaşım, belirli yüksek risk gruplarındaki anal kanser taraması ile karıştırılmamalıdır. Son yıllarda HIV ile yaşayan bazı kişiler, erkeklerle seks yapan erkekler ve başka seçilmiş yüksek risk grupları için anal sitoloji, yüksek riskli HPV testi ve yüksek çözünürlüklü anoskopinin kullanıldığı risk temelli tarama algoritmaları yayımlanmıştır. Bunlar herkese yapılan bir “erkek HPV testi” değildir ve gerekli altyapının bulunduğu seçilmiş gruplara yöneliktir. [5]
Partnerde genital siğil veya HPV varsa ne yapılır?
Partnerler HPV'yi çoğu zaman paylaşır; ancak yalnız birinde siğil görülebilir veya her iki kişide de uzun süre hiçbir belirti olmayabilir. [1,4]
Genital siğili olan kişinin mevcut partnerinin HPV testi yaptırması rutin olarak önerilmez. Partnerde görünür lezyon varsa muayene gerekir. Görünür lezyon olmasa bile başka cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından değerlendirme kişinin risk durumuna göre düşünülebilir. [1]
Serviksi bulunan partnerler kendi yaş ve risk grubuna uygun serviks kanseri taramalarını sürdürmelidir. Partnerde genital siğil bulunması tek başına daha sık serviks taraması yapılmasını gerektirmez. [1,4]
HPV sonucunun partnerle konuşulması suçlayıcı bir çerçeveye dönüşmemelidir. Enfeksiyonun ne zaman edinildiğini çoğu zaman belirlemek mümkün değildir.
Genital siğil tedavisinin amacı nedir?
Tedavinin amacı görünür siğilleri ortadan kaldırmak, yakınmaları azaltmak ve uygun olduğunda kozmetik veya psikososyal sıkıntıyı gidermektir. HPV'nin tüm vücuttan eradike edilmesini sağlayan genel bir antiviral tedavi yoktur. [1,2]
Bazı siğiller tedavi edilmeden zaman içinde küçülebilir veya kaybolabilir. Bu nedenle küçük ve yakınma oluşturmayan lezyonlarda seçilmiş hastalarda izlem bir seçenek olabilir. Bunun uygun olup olmadığı lezyonun görünümüne, yerleşimine ve kişinin durumuna göre değerlendirilir. [1]
Tedavi gerekiyorsa yöntem siğillerin sayısı, büyüklüğü, anatomik bölgesi, kişinin tercihleri, gebelik durumu, bağışıklık sistemi ve daha önce uygulanan tedavilere göre seçilir.
Kullanılan yöntemler arasında hekim tarafından uygulanan kriyoterapi, cerrahi çıkarma, elektrokoterizasyon veya lazer gibi yöntemler ile belirli durumlarda reçeteli lokal tedaviler bulunur. Hiçbir tedavinin bütün hastalar ve bütün siğiller için kesin olarak üstün olduğu gösterilmemiştir. [1]
El ve ayak siğilleri için reçetesiz satılan asitli ürünler genital bölgeye uygulanmamalıdır. Genital cilt ve mukozalar farklıdır ve kimyasal yanık oluşabilir.
Siğiller neden yeniden çıkabilir?
Görünür siğilin ortadan kaldırılması, ilgili dokudaki HPV enfeksiyonunun aynı anda tamamen ortadan kalktığını göstermez. Bu nedenle başarılı bir tedaviden sonra yeni siğiller gelişebilir. Nüks özellikle ilk aylarda görülebilir. [1]
Tekrarlama, işlemin mutlaka yanlış yapıldığı anlamına gelmez. Bağışıklığın baskılanması, sigara kullanımı, çok sayıda veya geniş lezyon bulunması ve kişinin enfeksiyona verdiği bağışıklık yanıtı klinik seyri etkileyebilir.
Tedavi sonrasında yeni oluşan lezyonun gerçekten tekrar siğil olup olmadığı da gerektiğinde yeniden değerlendirilmelidir. Her yeni kabarıklığın otomatik olarak HPV nüksü kabul edilmesi doğru değildir.
“Bağışıklık güçlendirici” ürünler HPV'yi temizler mi?
HPV'yi vücuttan temizlediği kanıtlanmış genel bir ilaç, vitamin, bitkisel ürün veya takviye bulunmamaktadır. Mevcut tedaviler HPV'nin oluşturduğu siğil veya kanser öncüsü lezyonlar gibi klinik sonuçlara yöneliktir. [2]
Beslenmenin düzenlenmesi, yeterli uyku ve genel sağlığın korunması kişinin sağlık durumu açısından değerlidir; ancak bunların herhangi biri “HPV tedavisi” olarak sunulmamalıdır.
Sigaranın bırakılması ise daha somut bir konudur. Tütün kullanımı özellikle yüksek riskli HPV enfeksiyonu ve servikal kanser öncüsü lezyonların ilerlemesi açısından olumsuz bir faktördür. [2,4]
HPV aşısı mevcut enfeksiyonu veya siğili tedavi eder mi?
Hayır.
HPV aşıları yeni HPV enfeksiyonlarını ve bunların yol açabileceği siğil, kanser öncüsü lezyon ve bazı kanserleri önlemeye yöneliktir. Var olan genital siğili küçültmez ve mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez. [6]
Daha önce bir HPV tipiyle karşılaşmış olmak, aşının kapsadığı bütün tiplere karşı bağışıklık bulunduğu anlamına gelmez. Bu nedenle geçmişte HPV veya genital siğil öyküsü bulunan bir kişi de yaşına ve klinik durumuna göre aşıdan yarar görebilir.
CDC'nin ABD için güncel önerisinde rutin HPV aşılaması 11–12 yaşında yapılır ve 9 yaşından itibaren başlanabilir. Eksik aşılanmış kişiler için 26 yaşa kadar tamamlama önerilir. 27–45 yaş grubunda ise aşılama herkese rutin olarak önerilmez; daha önce yeterli aşılanmamış bazı yetişkinlerde kişisel risk ve olası yarar üzerinden ortak karar verilebilir. [6]
Bunlar ABD önerileridir. Türkiye'deki rutin program, ücretsiz erişim ve uygulama koşulları için güncel Sağlık Bakanlığı bilgileri esas alınmalıdır; bu politikalar zaman içinde değişebilir.
Aşı öncesinde kişinin HPV taşıyıp taşımadığını belirlemek amacıyla rutin HPV testi yapılması gerekmez. Aşı yapılmış olması da serviks kanseri taramasının yerini tutmaz. [6]
Türkiye'de serviks kanseri taraması nasıl yapılıyor?
Türkiye'nin toplum tabanlı serviks kanseri tarama programında 30–65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV-DNA testi uygulanmaktadır. Tarama Aile Sağlığı Merkezleri, Sağlıklı Hayat Merkezleri, KETEM ve ilgili tarama birimlerinde yürütülmektedir. [7]
Bu beş yıllık aralık, ortalama riskli ve rutin tarama programındaki kişiler içindir. Daha önce anormal HPV/Pap-smear sonucu bulunan, servikal kanser öncüsü lezyon nedeniyle takip edilen veya yeni belirti geliştiren bir kişinin kontrolü “beş yıl dolmadı” gerekçesiyle ertelenmez.
Genital siğil varlığı da tek başına daha sık serviks taraması yapılmasını gerektirmez. Kişinin önceki sonuçları ve risk durumu esas alınır. [1,4]
Hangi durumlarda yeniden değerlendirme gerekir?
İlk kez ortaya çıkan ve ne olduğu belli olmayan genital lezyonlar değerlendirilmelidir.
Özellikle hızla büyüyen, sertleşen, koyu pigmentlenen, ülserleşen, kendiliğinden kanayan veya uygun tedaviye rağmen düzelmeyen oluşumlarda tanı yeniden gözden geçirilmelidir. [1]
Siğiller idrar çıkışına, vajinaya veya anal kanala uzanıyorsa, çok yaygınsa ya da bağışıklığı baskılayan bir hastalık veya tedavi bulunuyorsa değerlendirme buna göre genişletilir.
Tedavi sırasında belirgin yara, şiddetli ağrı, enfeksiyon düşündüren akıntı veya ciddi cilt reaksiyonu gelişmesi de kontrol gerektirir.
Genital HPV sık görülür ve çoğu enfeksiyon ciddi hastalığa dönüşmez. Bununla birlikte görünür siğil, yüksek riskli HPV enfeksiyonu ve kanser taraması birbirinden farklı klinik konulardır. Doğru yaklaşım, bu üç başlığı aynı test veya aynı tedavinin çözmesi beklenmeden ayrı ayrı değerlendirmektir.
Kaynaklar
- Centers for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Infection — Anogenital Warts. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. Güncel CDC çevrimiçi sürümü, 2026 erişimi.
- Centers for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Infection. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. Güncel CDC çevrimiçi sürümü, 2026 erişimi.
- World Health Organization. Cervical cancer. 3 July 2026.
- Centers for Disease Control and Prevention. HPV-Associated Cancers and Precancers. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021.
- Stier EA, Clarke MA, Deshmukh AA, et al. International Anal Neoplasia Society's consensus guidelines for anal cancer screening. Int J Cancer. 2024;154(10):1694–1702. doi:10.1002/ijc.34850. PMID: 38297406.
- Centers for Disease Control and Prevention. HPV Vaccine Recommendations. 9 July 2024; güncel CDC çevrimiçi sürümü, 2026 erişimi.
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Ulusal Serviks Kanseri Tarama Programı ve güncel Sağlık Bakanlığı tarama bilgileri, 2026.