Sünnet, penis başını örten sünnet derisinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Tıbbi bir işlem olarak karar; sünnet derisinin yalnız dar görünmesine değil, ağrı, idrar sorunu, tekrarlayan iltihap, skar veya belirli bir deri hastalığı bulunmasına göre verilir. Çocuklarda yaşa uygun normal gelişim ile hastalığa bağlı darlığı ayırmak özellikle önemlidir. 1 2
İşlem kalıcıdır. Glans açıkta kalır, sünnet derisinin ileri–geri hareketi ortadan kalkar ve duyum farklı hissedilebilir. Bu nedenle tıbbi gerekçe, ameliyatsız seçenekler, beklenen yarar ve kişinin önem verdiği işlevler birlikte konuşulmalıdır. 2 3
Çocukta her darlık ameliyat gerektirmez
Küçük çocukta sünnet derisinin geriye çekilememesi, yapışıklıklar ve idrar sırasında geçici balonlaşma çoğu zaman gelişimin bir parçasıdır. Ağrı, enfeksiyon veya başka idrar yolu sorunu yoksa yalnız bu görünüm sünnet nedeni değildir. Sünnet derisini zorla geri çekmek yara ve skara yol açarak sonradan gerçek fimozis oluşturabilir. 1
Patolojik fimoziste açıklık çevresinde beyaz, kalın veya skarlı bir halka görülebilir; ağrılı ereksiyon, tekrarlayan yırtılma veya idrar yapma güçlüğü olabilir. Liken sklerozun genital biçimi olan BXO da skar, darlık ve dış idrar deliğinde etkilenme yapabilir. Bu durumlar muayeneyle ayrılır; BXO kesinliği bazen çıkarılan dokunun patolojik incelemesini gerektirir. 1
Hangi tıbbi nedenler öne çıkar?
EAU, tekrarlayan balanopostit ile belirti veren ve tedaviye dirençli fimozisi çocuklarda cerrahi müdahalenin temel nedenleri arasında sayar. BXO'da sünnet önerilir. BXO yalnız sünnet derisini değil dış idrar deliğini ve daha nadiren üretrayı da etkileyebildiği için işlem sonrası takip gerekebilir; özellikle idrar akımında incelme veya zorlanma gelişirse yeniden değerlendirme yapılır. 1
Doğuştan üst idrar yolu bozukluğu nedeniyle tekrarlayan enfeksiyon riski yüksek seçilmiş bebeklerde de koruyucu amaçla sünnet düşünülebilir. Buna karşılık EAU, yalnız penis kanserini önlemek amacıyla rutin yenidoğan sünnetini tıbbi endikasyon olarak kabul etmez. 1
Erişkinde tekrarlayan balanit, ağrılı veya işlevi bozan fimozis, skarlı sünnet derisi ve bazı penis lezyonlarının tedavisi sünnet gerektirebilir. Penis kanserinde lezyonun yerine ve kapsamına göre tedavinin bir parçası olabilir. Her balanit atağı veya her darlık otomatik ameliyat nedeni değildir. 2 3
Ameliyatsız veya deri koruyucu seçenek var mı?
Belirti veren fimoziste hekim tarafından tarif edilen topikal kortikosteroid ilk seçenek olabilir. Uygulamanın doğru bölgeye ve uygun süreyle yapılması önemlidir. Fizyolojik yapışıklık ilaca yanıt veren bir skar halkası değildir; çoğu zaman izlenir. 1
Preputioplasti, sünnet derisini tamamen çıkarmadan dar halkayı genişletmeyi amaçlayan cerrahi bir alternatiftir. Deriyi korur, fakat darlığın tekrarlama olasılığı vardır ve her hastalığa uygun değildir. Kısa frenulum varsa frenuloplasti gibi daha sınırlı bir işlem sorunun kaynağına göre tartışılabilir. 1 3
Akut enfeksiyon varken işlem genellikle ertelenir. Hipospadias, epispadias, gömük penis, megaprepuce veya doğuştan eğrilik gibi anomalilerde sünnet derisi rekonstrüksiyon için gerekebilir; basit sünnetten önce çocuk ürolojisi değerlendirmesi gerekir. 1
İşlem sırasında ne değişir?
Anestezi seçimi yaşa, merkeze ve kişisel sağlık durumuna göre lokal, genel veya spinal olabilir. Cerrah sünnet derisini çıkarır, kanama kontrolünü yapar ve cilt kenarlarını çoğunlukla eriyen dikişlerle birleştirir. İşlem kısa yatışla veya günübirlik yapılabilir; kişiye özgü hazırlık ve taburculuk talimatı merkezden alınır. 2 3
Çıkarılacak deri miktarı yalnız estetik bir tercih değildir. Hastalıklı dokunun yeri, darlık ve frenulum gibi eşlik eden bulgular planı değiştirir. Ameliyat öncesinde beklenen yara hattı, glansın açık kalması ve sünnet derisi hareketinin kaybı açıkça konuşulmalıdır.
İyileşme nasıl ilerler?
İlk günlerde şişlik, morarma, hassasiyet ve az miktarda sızıntı olabilir. NHS erişkin iyileşmesinin çoğu zaman dört–altı hafta sürdüğünü, bazen daha uzun olabileceğini belirtir. Glansın giysiye teması başlangıçta rahatsız edebilir ve zamanla azalır. 2
Yara bakımında hastanenin pansuman, duş ve ağrı tedavisi talimatı izlenir. Cinsel ilişki ve mastürbasyona yara tamamen iyileşmeden dönülmez; NHS ve BAUS erişkin bilgisinde en az dört hafta veya tam iyileşmeye kadar bekleme yer alır. İşe ve spora dönüş, yapılan işin fiziksel yüküne ve iyileşmeye göre planlanır. 2 3
Hangi riskler kararın parçasıdır?
Kanama, yara enfeksiyonu, yaranın geç iyileşmesi, fazla veya yetersiz deri kalması ve görünümden memnuniyetsizlik görülebilir. Dış idrar deliğinde darlık, idrar kanalında hasar veya gömük/sıkışmış penis daha seyrek fakat önemli sorunlardır. Risk; yaş, endikasyon, BXO varlığı, cerrahi ortam ve takip koşullarına göre değişir. 1 2
Sünnetten sonra penis başının duyumu ve cinsel temasın hissi farklılaşabilir. NHS ve BAUS bu kalıcı anatomik değişikliğin cinsel deneyimi değiştirebileceğini belirtir. Cinsel işlev çalışmalarında kullanılan yöntemler ve hasta grupları heterojendir; bu nedenle işlem öncesinde “hiçbir şey değişmez” veya “kesin kötüleşir” gibi bir garanti verilmez. 2 3
Ne zaman yardım alınmalı?
Durmayan kanama, giderek artan şişlik veya ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı, yara kenarında hızla yayılan kızarıklık ve idrar yapamama gecikmeden değerlendirilir. Daha hafif fakat düzelmeyen yakınmalar için işlemi yapan ekibin takip hattı kullanılır. 2
Karar görüşmesine sorunun başlangıcını, önceki krem veya tedavileri, balanit sayısını ve bilinen doğuştan penis/üriner sistem durumlarını götürmek yararlıdır. İyi bir sünnet kararı, işlemin nasıl yapıldığından önce neden gerektiğini ve hangi alternatiflerin uygun olduğunu netleştirir.
Sünnet hangi durumlarda gerçekten tıbbi tedavidir?
Patolojik fimozis, lichen sclerosus/BXO, tekrarlayan balanopostit veya bazı rekürren üriner enfeksiyon tablolarında sünnet tıbbi bir seçenek olabilir. Buna karşılık küçük çocukta geri çekilemeyen sünnet derisi çoğu zaman fizyolojik gelişimin parçasıdır. EAU, semptomsuz fizyolojik fimoziste tedavi gerekmeyebileceğini; semptomatik fimoziste topikal steroidin ilk basamak seçenek olduğunu belirtir. 1
Parafimozis acil durumdur ancak akut şişlik redükte edildikten sonra kalıcı sünnet gerekip gerekmediği altta yatan fimozis ve tekrar riskine göre ayrıca değerlendirilir. Tek bir balanit epizodu da otomatik olarak cerrahi endikasyon değildir. 1 2
Çocuklarda zamanlama ve anestezi nasıl planlanır?
Cerrahi endikasyon varsa yaş, eşlik eden hastalıklar, kanama öyküsü ve anestezi gereksinimi birlikte değerlendirilir. Yenidoğan, çocuk ve erişkin sünneti aynı süreç değildir. Çocuklarda genel anestezi veya uygun bölgesel/lokal analjezi kombinasyonları kullanılabilir; erişkinde lokal ya da genel anestezi seçenekleri işlem ve hastaya göre değişir. 2 3
Ailede bilinen kanama bozukluğu veya çocukta olağan dışı morarma/kanama öyküsü varsa işlem öncesi değerlendirme önemlidir. Hipospadias gibi bazı doğumsal penis anomalilerinde sünnet derisi cerrahi onarımda kullanılabileceği için çocuk ürolojisi değerlendirmesinden önce sünnet yapılmaması gerekebilir. 1
Erişkin sünnetinden sonra iyileşme ne kadar sürer?
İlk günlerde şişlik, hassasiyet ve glansın kıyafete temasına bağlı duyarlılık beklenebilir. Dikişler çoğunlukla emilebilir materyaldir. Yara iyileşme hızı kişiden kişiye değiştiğinden işe ve spora dönüş tek bir güne bağlanmamalıdır. Erişkinlerde ereksiyonlar ilk haftalarda çekilme hissi yaratabilir; dikiş hattında açılma, aktif kanama veya enfeksiyon bulgusu varsa kontrol gerekir. 2 3
Cinsel ilişki ve mastürbasyona dönüş, yara hattı tamamen kapandıktan ve ağrı/kanama kalmadıktan sonra olmalıdır; hasta bilgilendirme kaynaklarında sıklıkla birkaç haftalık iyileşme dönemi öngörülür. Erken sürtünme yara ayrılması ve kanamayı artırabilir. 2 3
Komplikasyonlar nasıl değerlendirilir?
En sık sorunlar kanama, enfeksiyon, ödem ve ağrıdır. Çok fazla veya çok az cilt çıkarılması, yapışıklık, meatal sorunlar ve kozmetik memnuniyetsizlik daha nadir fakat önemli komplikasyonlardır. Çocukta idrar yapamama, hızla artan şişlik, aktif kanama veya kötü genel durum acil değerlendirme gerektirir. 1 2 3
Sünnetin HIV/HPV gibi bazı enfeksiyon risklerini toplum düzeyinde azaltabildiğini gösteren çalışmalar vardır; ancak işlem cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı tam koruma sağlamaz ve prezervatif/aşı/test gibi diğer korunma yöntemlerinin yerini tutmaz. Sırf “enfeksiyon hiç olmayacak” beklentisiyle karar verilmemelidir. 1
Karar verirken hangi beklentiler konuşulmalı?
Tıbbi endikasyon, alternatifler, geri dönüşsüz cilt kaybı, iyileşme dönemi ve olası komplikasyonlar işlemden önce konuşulmalıdır. Dini veya kültürel nedenlerle yapılan sünnette de aynı cerrahi güvenlik standartları geçerlidir. Tıbbi gereklilik ile kişisel/kültürel tercih birbirinden ayrılmalıdır. 1 3
Kaynaklar
- European Association of Urology. Phimosis and Other Abnormalities of the Penile Skin. 2026.
- NHS. Circumcision. Erişim: 10 Eylül 2026.
- British Association of Urological Surgeons. Circumcision — Complete Removal of the Foreskin. Haziran 2024.