Radikal prostatektomi, kanseri tedavi etmek amacıyla prostatın tamamının ve seminal veziküllerin çıkarıldığı ameliyattır. Mesane daha sonra üretraya yeniden bağlanır. Kanserin lenf düğümlerine yayılma riski yeterince yüksekse aynı ameliyatta pelvik lenf düğümleri de çıkarılabilir. 1 2 3

Ameliyat çoğunlukla prostatla sınırlı veya seçilmiş yerel ileri hastalıkta, genel sağlığı büyük bir ameliyatı kaldırabilecek ve beklenen yaşam süresi tedaviden yarar sağlayacak kişilerde düşünülür. Tümörün derece grubu, PSA, MR ve evreleme bulguları; yaş, eşlik eden hastalıklar ve kişinin işlevsel öncelikleriyle birlikte değerlendirilir. 1

Açık, laparoskopik ve robot yardımlı yaklaşım

Radikal prostatektomi açık kesiyle, standart laparoskopiyle veya robot yardımlı laparoskopiyle yapılabilir. Bu adlar vücuda erişim biçimini anlatır; üçünde de kanser cerrahisinin temel hedefi prostat ve seminal veziküllerin uygun sınırlarla çıkarılmasıdır. Patoloji sonucu, seçilen cihazdan daha doğrudan biçimde sonraki kanser planını belirler. 1 2

Prospektif çalışmaların toplu değerlendirmesinde robot yardımlı ameliyat daha az kan kaybı, daha düşük transfüzyon gereksinimi ve daha kısa hastane yatışıyla ilişkilendirilmiştir. Büyük komplikasyonlar, uzun dönem idrar kontrolü ve pozitif cerrahi sınır sonuçlarında ise tutarlı bir üstünlük gösterilmemiştir. Cerrahın deneyimi ve ekibin sonuçları platform adından ayrı sorulmalıdır. 1 4

Sinir koruyucu cerrahi, prostatın yanındaki ereksiyonla ilişkili sinir-damar demetlerini mümkün olduğunca korumayı amaçlar. Tümörün bu yapılara yakınlığı, ameliyat öncesi ereksiyon durumu ve kanseri güvenli sınırla çıkarma gereği yöntemin uygulanıp uygulanamayacağını belirler. Sinir koruma, ereksiyonun kesin olarak korunacağı anlamına gelmez. 1

Pelvik lenf düğümü diseksiyonu da herkese aynı biçimde yapılmaz. Düğüm tutulumu olasılığı klinik araçlarla hesaplanır; genişletilmiş diseksiyon en doğru patolojik N evrelemesini sağlayabilir, ancak bunun her hastada doğrudan tedavi yararı oluşturduğu gösterilmiş değildir. Lenfosel, damar veya sinir yaralanması ve pıhtı gibi ek riskler nedeniyle kapsam ameliyattan önce konuşulur. 1 3

Sonda ve erken iyileşme

Mesane ile üretra arasındaki yeni bağlantı iyileşirken idrar sondası bir süre yerinde kalır. Sondanın çıkarılma tarihi, bağlantının durumu ve merkezin protokolüne göre belirlenir. Evde torbanın akışının durması, sondanın çevresinden yoğun kaçak, artan kanama veya pıhtı için ameliyat ekibinin verdiği iletişim planı kullanılır. 2

Yürüme ve kademeli hareket pıhtı riskini azaltmaya yardım eder; ağır kaldırma, araç kullanma ve işe dönüş zamanı ameliyatın yaklaşımına ve kişinin iyileşmesine göre değişir. Ateş, giderek artan karın veya yara ağrısı, tek taraflı bacak şişliği, nefes darlığı ya da idrarın boşalmaması hızlı değerlendirme gerektirir. 1 2

Çıkarılan prostat, seminal veziküller ve varsa lenf düğümleri patolojide incelenir. Tümörün gerçek derece ve evresi, cerrahi sınıra ulaşıp ulaşmadığı ve düğüm bulguları rapor edilir. Bu sonuç bazen ameliyat öncesi tahminden farklı çıkar ve ek tedavi gereksinimini değiştirebilir. 1

İdrar kontrolü ve cinsel işlev

Sonda çıktıktan sonra özellikle ayağa kalkma, öksürme veya hareketle idrar kaçırma sık görülür. Kontrol haftalar ve aylar içinde toparlanabilir; başlangıç işlevi, yaş, sfinkterin korunması ve cerrahi koşullar süreyi etkiler. Pelvik taban rehabilitasyonu kişiye uygun zamanda başlatılır; kalıcı kaçırma için ayrıca tedavi seçenekleri vardır. 1 2 3

Ereksiyonların geri dönmesi de zaman alabilir ve sinirler korunsa bile tam olmayabilir. Ameliyat öncesi ereksiyon kalitesi, yaş, damar sağlığı, sinir koruma kapsamı ve sonradan gereken kanser tedavileri sonucu etkiler. İlaç, vakum cihazı, enjeksiyon veya başka rehabilitasyon yolları klinik duruma göre planlanabilir. 1 2

Prostat ve seminal veziküller çıkarıldığı için orgazm sırasında meni çıkmaz. Orgazm hissi mümkün olsa da niteliği değişebilir; doğal yolla çocuk sahibi olma olanağı kaybolur. Gelecekte biyolojik çocuk isteği varsa sperm saklama ameliyattan önce ele alınmalıdır. 1 2 3

Kanama, enfeksiyon, anestezi sorunları, pıhtı, çevre organ yaralanması, idrar kaçağı ve mesane-üretra bağlantısında daralma diğer önemli risklerdir. Kişisel olasılık önceki ameliyatlar, prostat hacmi, vücut yapısı, hastalık kapsamı ve ekibin deneyimiyle değişir. 1 2

Patolojiden sonra izlem

Ameliyattan sonra PSA'nın çok düşük veya ölçülemeyen düzeye inmesi beklenir. Ölçülebilir kalması ya da daha sonra yeniden yükselmesi ek görüntüleme ve kurtarma tedavisini gündeme getirebilir. Pozitif cerrahi sınır tek başına otomatik olarak aynı tedaviyi gerektirmez; patoloji bütünü, PSA seyri ve kişinin riskleri birlikte yorumlanır. 1

Aktif izlem ve radyoterapi, uygun lokalize hastalıkta ameliyatın başlıca alternatifleridir. Karar görüşmesinde kanser kontrolü kadar sonda, iyileşme süresi, idrar kaçırma, ereksiyon, bağırsak etkileri ve ileride ek tedavi olasılığı karşılaştırılır. 1 2 3

Radikal prostatektomide asıl karar "ameliyat olabilir mi?" değil, "ameliyat doğru seçenek mi?" sorusudur

Radikal prostatektomi lokalize ve seçilmiş lokal ileri prostat kanserlerinde küratif seçeneklerden biridir; fakat aynı risk grubunda radyoterapi veya bazı düşük riskli hastalarda aktif izlem de uygun olabilir. Yaş tek başına karar verdirmez. Yaşam beklentisi, ek hastalıklar, tümörün ISUP derecesi, PSA, klinik/MR evresi, hasta öncelikleri ve kurtarma tedavisi olasılığı birlikte ele alınır. R1

Sinir koruyucu cerrahi kime uygundur?

Sinir koruma erektil fonksiyonun korunmasına yardımcı olabilir; ancak tümörün kapsül dışına uzanma riski yüksekse onkolojik sınır güvenliği önceliklidir. MR, biyopsi tarafı ve klinik risk cerrahın tek veya çift taraflı sinir koruma kararını etkiler. "Robotik ameliyat" otomatik olarak sinir korunduğu veya sertleşmenin geri döneceği anlamına gelmez.

İdrar kontrolü ve ereksiyon iyileşmesi aynı hızda olmaz

Kateter çıktıktan sonra stres tipi kaçırma sık görülebilir ve çoğu hastada zamanla azalır. Pelvik taban eğitimi iyileşme sürecine yardımcı olabilir. Ereksiyon işlevinin toparlanması ise yaş, ameliyat öncesi işlev, sinir koruma derecesi, damar sağlığı ve ek tedavilere göre aylar-yıllar sürebilir. PDE5 inhibitörleri, vakum cihazı veya enjeksiyon gibi rehabilitasyon seçenekleri bireysel olarak planlanır. R1

Patoloji raporu ameliyat sonrası yolu değiştirir

Ameliyat sonrası pT evresi, cerrahi sınır, lenf nodu durumu ve ISUP derecesi yeni risk tablosunu oluşturur. PSA’nın ölçülemez düzeye inmesi beklenir. PSA kalıcı kalır veya daha sonra yükselirse erken kurtarma radyoterapisi ve gerektiğinde sistemik tedavi yeniden değerlendirilir. Bu nedenle prostatektomi "ameliyat bitti, takip bitti" tedavisi değildir. R1

Kaynaklar

  1. European Association of Urology. Prostate Cancer — Treatment. 2026, radical prostatectomy bölümü.

  1. EAU Patient Information. Surgery to remove the prostate: radical prostatectomy.

  1. National Cancer Institute. Prostate Cancer Treatment (PDQ) — Patient Version.

  1. Wang J, et al. Robot-assisted versus open radical prostatectomy: a systematic review and meta-analysis of prospective studies. J Robot Surg. 2023.