Testiste yeni fark edilen sert ve çoğu zaman ağrısız bir kitle gecikmeden değerlendirilir. Testisin büyümesi, kıvamının değişmesi, skrotumda ağırlık veya geçmeyen künt ağrı da başvuru nedeni olabilir. Bu belirtilerin önemli bir bölümü kanser dışı hastalıklarda görülür; tanı yalnız elle muayene veya görünüşle konmaz. 1 2
Skrotumdaki her oluşum testisten çıkmaz. Epididim kisti, hidrosel ve varikosel daha sık görülür. Muayenenin ilk amacı kitlenin testis dokusunun içinde mi, çevresindeki yapılarda mı olduğunu belirlemektir. Şüpheli intratestiküler kitle kanser yönünden hızlı tanı yoluna alınır. 1
Ultrason ve kan testleri farklı soruları yanıtlar
EAU 2026, testis kanseri şüphesinde iki testisin de yüksek frekanslı ultrasonla değerlendirilmesini önerir. Ultrason kitlenin intratestiküler olup olmadığını, solid/kistik özelliklerini ve karşı testiste eşlik eden bulguyu gösterir. Ultrason kanser tanısını tek başına kesinleştirmez, fakat sonraki adımı belirleyen temel görüntülemedir. 1
AFP, beta-hCG ve LDH ameliyattan önce ölçülür. Yükseklikleri tümör tipi, hastalık yükü ve izlem hakkında bilgi verebilir; normal olmaları kanseri dışlamaz. Belirteçler orşiektomiden sonra da yarılanma süreleri dikkate alınarak tekrar ölçülür; düşmeme veya yeniden yükselme metastatik hastalık şüphesini artırabilir. 1 3
Germ hücreli testis tümörü güçlü biçimde düşünülüyorsa standart ilk cerrahi radikal inguinal orşiektomidir: testis kasıktan çıkarılır ve patolojik inceleme yapılır. Skrotal kesiyle biyopsi veya tümörü skrotumdan çıkarmak standart yaklaşım değildir. 1
Ancak her küçük intratestiküler kitle otomatik olarak orşiektomi anlamına gelmez. EAU 2026, tümör belirteçleri negatif olan küçük/indetermine kitlelerde, benign olma olasılığı yüksekse ve uygun deneyim varsa frozen section eşliğinde testis koruyucu cerrahinin seçilmiş hastalarda tartışılabileceğini belirtir. Tek testis veya iki taraflı tümör gibi özel durumlarda testis koruma ayrıca önem kazanır. 1
Patoloji ve evre, sonraki seçeneği değiştirir
Patoloji tümörün seminom veya nonseminom olup olmadığını ve lokal yayılım özelliklerini gösterir. Tanı doğrulandıktan sonra göğüs, karın ve pelvis görüntülemesi ile evreleme yapılır; yüksek belirteç veya metastaz şüphesinde görüntüleme orşiektomiden önce de gerekebilir. FDG-PET başlangıç evrelemesinde rutin test değildir. 1
Evre I hastalıkta yalnız orşiektomi sonrası aktif izlem bazı hastalarda uygun olabilir; adjuvan kemoterapi veya seçilmiş seminom olgularında başka seçenekler risk özelliklerine göre konuşulur. İleri evrede sistemik kemoterapi temel tedavidir; nonseminomda tedavi sonrası kalan kitle için cerrahi gerekebilir. Aynı evre adı seminom ve nonseminomda birebir aynı plan anlamına gelmez. 3
Tedavi öncesinde çocuk sahibi olma isteği sorulur. EAU, testis kanseri tedavisi başlamadan sperm bankasının tüm erkeklerle konuşulmasını güçlü biçimde önerir. Tek testisin alınmasından sonra diğer testis sağlıklıysa testosteron ve fertilite çoğu kişide korunabilir; kemoterapi/radyoterapi ve başlangıç sperm üretimi kişisel sonucu değiştirir. 1
Testis protezi görünüm için isteğe bağlıdır ve hormon veya sperm üretmez. EAU, orşiektomi yapılacak hastalara protez seçeneğinin sunulmasını önerir. Aynı ameliyatta ya da daha sonra yerleştirme konuşulabilir. 1
Takip, yalnız nüks aramak değildir. Patoloji ve evreye göre tümör belirteçleri ve görüntüleme belirlenmiş aralıklarla sürer; kemoterapi alan kişilerde kardiyovasküler risk, böbrek, işitme, hormon ve fertilite gibi geç etkiler de önemlidir. 1 3
İlk görüşmeye kitlenin fark edildiği tarih, önceki ultrasonlar, inmemiş testis/testis cerrahisi öyküsü ve çocuk sahibi olma planıyla gitmek yararlıdır. En iyi karar, tanıyı hızlandırırken gereksiz testis kaybını önlemek ve geri dönüşsüz tedaviden önce fertilite seçeneklerini konuşmaktır. 1 3
Testis kanseri kimlerde daha sık görülür?
Testis kanseri özellikle genç ve orta yaş erişkin erkeklerde önemlidir. İnmemiş testis öyküsü, karşı testiste daha önce kanser bulunması ve birinci derece akrabalarda testis kanseri risk artışıyla ilişkilidir. Ancak hastaların önemli bölümünde belirgin bir risk faktörü yoktur; bu nedenle yalnız yüksek riskli kişilerin kitleleri ciddiye alınmaz. 1 3
Travma testis kanserine neden olmaz, ancak darbe sonrası kişi testisini daha dikkatli kontrol ettiği için önceden var olan kitle fark edilebilir. Varikosel veya hidrosel de kansere dönüşmez; yine de yeni kitle değerlendirilirken testis dokusunun ayrıca görülmesi gerekir.
Hangi belirtiler önemlidir?
En tipik bulgu testiste ağrısız sert kitle veya büyümedir. Skrotumda ağırlık, künt ağrı, yeni hidrosel veya testisin kıvamında değişiklik de olabilir. İleri hastalıkta karın-bel ağrısı, boyunda kitle, öksürük veya nefes darlığı gibi yayılım belirtileri görülebilir. Bazı tümörlerde hormon üretimine bağlı meme hassasiyeti/jinekomasti ortaya çıkabilir. 2 3
Bu belirtilerin çoğu iyi huylu nedenlerle de görülebilir. Ayırıcı noktayı muayene, ultrason ve gerektiğinde tümör belirteçleri sağlar.
Tanı neden skrotal biyopsiyle yapılmaz?
Şüpheli solid intratestiküler kitlede skrotal yoldan iğne biyopsisi rutin yaklaşım değildir; lenfatik drenajı değiştirme ve tümör yayılımı açısından sakınca yaratabilir. Standart yaklaşım inguinal yoldan testisin kontrolü ve çoğu germ hücreli tümörde radikal inguinal orşiektomidir. 1
AFP, beta-hCG ve LDH kan testleri orşiektomiden önce alınır; tanı, evreleme ve takipte yardımcıdır. Normal tümör belirteçleri kanseri dışlamaz. Saf seminom AFP yükseltmez; AFP yüksekliği farklı germ hücre komponentini düşündürür. 1
Seminoma ve nonseminoma neden ayrılır?
Germ hücreli tümörlerin büyük bölümü seminom veya nonseminomatöz germ hücreli tümör grubundadır. Bu ayrım kemoterapi, radyoterapi ve takip stratejilerini etkiler. Aynı evre numarası farklı histolojilerde aynı tedaviyi gerektirmeyebilir. Patoloji raporundaki tümör tipi, rete testis/lenfovasküler invazyon gibi özellikler ve tümör belirteçleri karar sürecine girer. 1 3
Evreleme nasıl yapılır?
Orşiektomi sonrası patolojiye ek olarak göğüs, karın ve pelvis görüntülemesi ile lenf nodları ve uzak organlar değerlendirilir. Tümör belirteçleri ameliyat sonrası tekrar ölçülür; düşme hızları kalan hastalık hakkında bilgi verebilir. Başlangıç evrelemesinde FDG-PET rutin kullanılmaz. 1
Evre I hastalık testisle sınırlıdır ve çoğu hastada tedavi başarısı çok yüksektir. Aktif izlem, adjuvan tedavi veya seçilmiş durumlarda radyoterapi/kemoterapi seçenekleri histoloji ve riskle birlikte değerlendirilir. İleri evrede platin bazlı kemoterapi temel tedavidir; nonseminomda kemoterapi sonrası kalan kitle için cerrahi gerekebilir. 1 3
Fertilite ve testosteron
Tanı anında sperm kalitesi zaten bozulmuş olabilir. Orşiektomi, kemoterapi ve radyoterapi fertiliteyi etkileyebileceğinden sperm bankası tedavi başlamadan önce konuşulmalıdır. Acil onkolojik tedaviyi tehlikeli biçimde geciktirmeden kriyoprezervasyon planı yapılır. 1
Tek testis çıkarıldığında diğer testis sağlıklıysa testosteron çoğu kişide yeterli kalır. Yorgunluk, libido azalması veya diğer hipogonadizm belirtileri varsa hormon değerlendirmesi yapılabilir. Her hastaya rutin testosteron verilmez.
Tedavi sonrası yaşam ve takip
Takip programı histoloji, evre ve alınan tedaviye göre değişir. Gereksiz radyasyon maruziyetini azaltmak için görüntüleme aralıkları kılavuzlara göre planlanır. Kemoterapi alanlarda uzun dönem kardiyovasküler risk, metabolik sağlık, böbrek fonksiyonu, işitme ve ikincil malignite gibi geç etkiler de önemlidir. 1 3
Testis protezi yalnız kozmetik/beden algısı amacıyla kullanılabilir; hormon veya sperm üretmez. İsteyen hastaya orşiektomi öncesi protezin zamanlaması ve komplikasyonları anlatılır. 1
Sık sorulan kısa sorular
Testis kanseri ağrı yapar mı? Evet yapabilir, ancak çoğu olguda ilk bulgu ağrısız sert kitle veya büyümedir. 2
Ultrason kanseri kesin tanır mı? Ultrason şüpheli intratestiküler solid kitleyi gösterir; kesin tanı çoğunlukla cerrahi patolojiyle konur. 1
Testis kanseri tedavi edilebilir mi? Çoğu germ hücreli testis kanserinde kür oranları yüksektir; bireysel sonuç evre ve histolojiye bağlıdır. 3
Kaynaklar
- European Association of Urology. Testicular Cancer — Diagnostic Evaluation. 2026.
- NHS. Symptoms of testicular cancer. Current patient guidance.
- US National Cancer Institute. Testicular Cancer: Diagnosis, Prognosis and Treatment. Current guidance.