Bir testiste aniden başlayan şiddetli ağrı, özellikle bulantı veya kusmayla birlikteyse testis torsiyonu açısından acil değerlendirilir. Alt karın ağrısı bazen skrotal ağrıdan önce gelebilir. Testisin normalden yukarıda veya yatay durması kuşkuyu artırır, ancak bu bulguların olmaması torsiyonu dışlamaz. 1 2 3
Torsiyonda spermatik kordon kendi çevresinde dönerek testise giden kan akımını azaltır veya keser. Doku hasarı geçen süre ve dönmenin derecesiyle artar. EAU 2026, ideal cerrahi müdahalenin belirtilerin başlangıcından sonraki ilk dört-altı saat içinde yapılmasını vurgular; yine de geç başvuru eksplorasyon gereğini ortadan kaldırmaz. 1
Görüntüleme kararın önüne geçmez
Tanı önce öykü ve muayeneye dayanır. Doppler ultrason kan akımını ve testis dokusunu değerlendirmede yararlıdır, fakat klinik şüphe yüksekse görüntüleme için beklemek ameliyatı geciktirmemelidir. Erken torsiyonda veya kısmi dönmede kan akımı tamamen kaybolmamış olabilir; “Doppler var” sonucu tek başına güvenli dışlama sağlamaz. 1
Acil serviste cerrahi beklenirken deneyimli ekip tarafından manuel detorsiyon denenebilir. Ağrının azalması ve testisin normal pozisyona dönmesi başarılı çözülmeyi düşündürebilir, ancak bu işlem ameliyatın yerine geçmez. Kordon yeniden dönebilir veya rezidüel torsiyon kalabilir; cerrahi eksplorasyon ve sabitleme yine gerekir. 1
Ağrının kendiliğinden tamamen geçmesi de “sorun bitti” anlamına gelmez. İntermittan torsiyon-detorsiyon atakları tekrar edebilir ve sonraki atakta kan akımı kalıcı olarak bozulabilir. Benzer ani atak öyküsü üroloji değerlendirmesinde mutlaka belirtilmelidir.
Ameliyatta verilen kararlar
Skrotal eksplorasyonda testis döndürülür ve canlılığı değerlendirilir. Canlı olduğu düşünülen testis skrotum içinde sabitlenir. Anatomik yatkınlık iki tarafta bulunabildiği için karşı testis de genellikle aynı seansta sabitlenir. Testis geri dönüşsüz biçimde canlılığını kaybetmişse çıkarılması gerekebilir. 1 3
Cerrahın kararı yalnız ağrının kaç saat sürdüğüne dayanmaz. Kordonun kaç derece döndüğü, ameliyattaki testis görünümü ve yeniden kanlanma bulguları birlikte değerlendirilir. Bu nedenle başvuru gecikmiş olsa bile “artık yapılacak bir şey yok” diye evde beklenmemelidir. 1
Testis kaybı gerekirse protez daha sonra ayrıca konuşulabilir. Tek sağlam testis çoğu kişide testosteron ve fertilite için yeterli olabilir; ancak gelecekte fertilite veya hormon kaygısı varsa bireysel değerlendirme yapılır. 3
Ameliyat sonrası
İlk günlerde ağrı, şişlik ve morarma beklenebilir; aktivite kısıtlaması ve yara bakımı cerrahi ekibin önerisine göre yapılır. Artan ateş, yara akıntısı, şiddetlenen ağrı veya hızla büyüyen şişlik yeniden değerlendirme gerektirir. 3
Torsiyon geçiren testis başlangıçta korunmuş görünse bile sonraki aylarda küçülebilir. Kontrolde testis hacmi, ağrı ve gerektiğinde hormon/fertilite durumu değerlendirilir. Ergen ve erişkin hastada uzun dönem kaygılar, yalnız ameliyatın başarılı tamamlanıp tamamlanmadığıyla sınırlı değildir.
En önemli mesaj basittir: aniden başlayan tek taraflı testis ağrısında saatler önemlidir. Ağrı kesici denemek, yemek yiyip beklemek veya ultrason için ertesi günü beklemek yerine acil değerlendirmeye başvurmak testisi koruma şansını artırır. 1 2 3
Torsiyon neden olur ve kimlerde daha sık görülür?
Torsiyon çoğunlukla testisin skrotum içinde normalden daha hareketli olmasına izin veren anatomik bir yatkınlık üzerinde gelişir. Ergenlik döneminde hızlı testis büyümesi nedeniyle görülme sıklığı artar, ancak yenidoğanda, çocukta ve erişkinde de ortaya çıkabilir. Soğuk hava, egzersiz, uyku sırasında dönme veya travma başlangıcı tetikleyebilir; çoğu hastada belirgin bir tetikleyici bulunmaz. 1 2
Ailede torsiyon öyküsü olması veya daha önce kendi kendine geçen benzer ani ağrı atakları riski düşündürebilir. İntermittan torsiyonda testis dönüp kendiliğinden düzelebilir; ağrı tamamen geçse bile elektif üroloji değerlendirmesi gerekir. 1 2
Tanıda Doppler ultrasonun sınırı
Doppler ultrason azalmış veya kaybolmuş testis kan akımını gösterebilir ve alternatif tanıları değerlendirmeye yardım eder. Ancak erken veya kısmi torsiyonda arteriyel akım tamamen kaybolmamış olabilir. Bu nedenle yüksek klinik kuşkuda “ultrasonda akım var” sonucu torsiyonu tek başına dışlamaz. Cerrahi değerlendirme görüntüleme nedeniyle geciktirilmemelidir. 1
Ameliyatta ne yapılır?
Skrotal eksplorasyonda testis çevrilerek kan akımı değerlendirilir. Canlı görünüm kazanırsa testis skrotuma sabitlenir; aynı anatomik yatkınlık karşı tarafta da bulunabileceği için karşı testis de genellikle aynı seansta fikse edilir. Geri dönüşsüz nekroz varsa orşiektomi gerekebilir. 1 3
Manuel detorsiyon acil serviste ağrıyı azaltabilir ve kan akımını geçici olarak geri getirebilir, fakat cerrahi tedavinin yerine geçmez. Dönüş yönü her hastada aynı olmayabileceği için yalnız eğitimli sağlık profesyoneli tarafından uygulanır ve başarılı görünse bile orşiopeksi gerekir. 1
Ameliyat sonrası fertilite ve hormonlar
Tek testisin kaybedilmesi durumunda karşı testis sağlıklıysa testosteron üretimi ve fertilite çoğu erkekte korunabilir. Ancak bilateral sorun, önceden mevcut infertilite veya karşı testiste hastalık kişisel sonucu değiştirir. Testis kurtarılmış olsa bile uzun süreli iskemi sonrası hacim kaybı gelişebilir; kontrol muayenesi bu nedenle önemlidir. 1 3
Ağrı kontrolü, yara bakımı ve fiziksel aktiviteye dönüş cerrahın önerisine göre planlanır. Yeni şiddetli ağrı, artan şişlik, ateş veya yara sorunu erken kontrol gerektirir.
Torsiyon ile epididimit arasındaki fark neden önemlidir?
Epididimit çoğu zaman saatler-günler içinde artan ağrı, idrar belirtileri veya ateşle seyreder; torsiyon ise tipik olarak daha ani başlar. Ancak klinik tablolar örtüşebilir. Özellikle ergen ve genç erişkinde akut tek taraflı ağrıyı yalnız “enfeksiyon” kabul edip antibiyotik başlanması testis kaybına yol açabilecek gecikme yaratabilir. 1 2
Kaynaklar
- European Association of Urology. Paediatric Urology — Acute Scrotum. 2026.
- American Urological Association. Acute Scrotum educational resource.
- Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust. Testicular torsion surgery. Current patient guidance.