Yenidoğan veya bebek muayenesinde testisin skrotumda bulunmaması inmemiş testis değerlendirmesini başlatır. Testis karın içinde, kasık kanalında veya skrotumun hemen üstünde kalmış olabilir. Prematüre doğum ve düşük doğum ağırlığında daha sık görülür. 1 2
İlk aylarda kendiliğinden iniş olabilir. EAU 2026’ya göre altı aylık düzeltilmiş yaştan sonra spontan iniş olasılığı düşüktür; tedavinin bu yaştan sonra başlatılması ve cerrahinin mümkünse 12 aya kadar, en geç 18 aya kadar tamamlanması önerilir. Amaç testisin gelişimini ve gelecekteki fertilite potansiyelini mümkün olduğunca korumaktır. 1
Retraktil testis ile gerçek iniş kusuru aynı değildir
Kremaster kası bazı çocuklarda testisi geçici olarak kasığa çekebilir. Retraktil testis muayenede skrotuma indirilebilir ve bir süre orada kalır; gerçek inmemiş testis ise skrotuma getirilemez veya hemen yukarı kaçar. Retraktil testis genellikle ameliyat gerektirmez, ancak ikincil yükselme gelişebileceği için düzenli kontrol edilir. 1
Tanıda en önemli araç fizik muayenedir. EAU, lokalizasyon için rutin ultrason veya MRI’nin çoğu çocukta ek yarar sağlamadığını belirtir. Ele gelmeyen testiste cerrahi/laparoskopik değerlendirme testisin karın içinde olup olmadığını ve yapısını belirlemek için gerekebilir. 1
İki taraflı ele gelmeyen testis bulunan yenidoğanda yalnız “ileride ameliyat olur” yaklaşımı yeterli değildir. Cinsel gelişim farklılıkları ve endokrin sorunlar açısından erken çocuk endokrinolojisi/uzman değerlendirmesi gerekebilir. Hipospadias gibi genital gelişim bulguları eşlik ediyorsa bu önem daha da artar. 1
Ameliyat penceresi neden erkendir?
Standart tedavi orşiopeksidir. Testis serbestleştirilir ve skrotum içinde uygun konuma sabitlenir. Kasıkta ele gelen testiste genellikle inguinal veya skrotal yaklaşım kullanılır; karın içindeki testiste laparoskopik değerlendirme ve bazen aşamalı cerrahi gerekebilir. Cerrahi plan testisin damar uzunluğu ve canlılığına göre değişir. 1 3
Hormon tedavisi testisi kalıcı olarak skrotuma indirmede cerrahi kadar etkili değildir ve EAU rutin iniş tedavisi olarak hormonal tedaviyi önermemektedir. Bazı seçilmiş bilateral olgularda fertilite potansiyeline yönelik hormonal yaklaşım özel merkezlerde ayrıca tartışılabilir; bu, standart orşiopeksinin yerine geçen genel bir yöntem değildir. 1
Erken ameliyat riskleri sıfırlamaz. İnmemiş testis öyküsü ileride testis kanseri riskini artırır; orşiopeksi riski tamamen ortadan kaldırmasa da erken tanıyı ve muayeneyi kolaylaştırır. Tek taraflı hastalıkta fertilite çoğu kişide korunabilir; iki taraflı olguda sperm üretimi açısından risk daha yüksektir. 1
Ameliyat sonrası kontrolde testisin skrotumdaki yeri ve büyümesi izlenir. Ergenlikten sonra kişinin testislerini tanıması ve yeni sertlik, büyüme veya değişikliği gecikmeden bildirmesi önemlidir. Kontrol gereksinimi yalnız cerrahi yaranın iyileşmesiyle bitmez.
Aileler için en pratik bilgi, testisin ilk kez ne zaman skrotumda görülmediği, prematüre doğum varsa düzeltilmiş yaş, önceki muayene bulguları ve testisin zaman zaman skrotuma inip inmediğidir. İnmemiş testiste gereksiz görüntüleme yerine doğru muayene ve zamanında cerrahi değerlendirme daha değerlidir. 1 2
İnmemiş, retraktil ve çıkan testis aynı şey değildir
Gerçek inmemiş testis skrotuma kalıcı olarak yerleşmemiştir. Retraktil testis güçlü kremaster refleksiyle kasığa çekilebilir ancak muayenede skrotuma indirildiğinde bir süre orada kalır. Çıkan (ascending) testis ise daha önce skrotumda olduğu bilinen testisin zamanla yukarıda kalıcı hale gelmesidir. Bu ayrım takip ve ameliyat kararını değiştirir. 1
Retraktil testis çoğu zaman ameliyat gerektirmez, ancak çocukluk boyunca yükselme riski nedeniyle periyodik muayene edilir. Gerçek inmemiş veya sonradan çıkan testis ise çocuk ürolojisi değerlendirmesi gerektirir. 1
Neden erken tedavi edilir?
Testisin normal sperm gelişimi için skrotumdaki daha düşük sıcaklık ortamına ihtiyacı vardır. Uzun süre kasık/karın içinde kalması germ hücre gelişimini olumsuz etkileyebilir. Erken orşiopeksi fertilite potansiyelini tamamen normale döndürmeyebilir, fakat gereksiz gecikmeyi önlemek amaçlanır. 1
İnmemiş testis yaşam boyu testis kanseri riskini de artırır. Orşiopeksi riski sıfırlamaz; testisi muayene edilebilir bir konuma getirir ve erken yaşta yapılması risk açısından daha avantajlıdır. Bu nedenle ameliyat sonrası “sorun tamamen bitti” yerine ergenlikten itibaren testis farkındalığı önemlidir. 1 2
Tanıda neden rutin ultrason önerilmez?
Palpe edilebilen testiste fizik muayene çoğu zaman yerleşimi belirler. Palpe edilemeyen testiste ultrasonun karın içindeki testisi güvenilir biçimde bulma duyarlılığı sınırlıdır ve cerrahi yaklaşımı çoğu zaman değiştirmez. Bu nedenle EAU, rutin görüntülemeyi önermemektedir. 1
Palpe edilemeyen testiste muayene anestezi altında tekrarlanabilir; hâlâ bulunamıyorsa tanısal laparoskopi testisin karın içinde olup olmadığını ve damar/vas yapılarını değerlendirmede temel yöntemdir. 1
Orşiopeksi nasıl yapılır?
Kasıkta veya alt karında bulunan testis serbestleştirilir ve skrotum içinde gerilimsiz konuma getirilerek sabitlenir. Karın içi yüksek yerleşimli testiste damar uzunluğu yetersizse tek veya iki aşamalı farklı cerrahi teknikler gerekebilir. Ameliyat yöntemi testisin yerine ve anatomisine göre seçilir. 1 3
Atrofik, gelişmemiş veya ergenlik sonrası yüksek yerleşimli bazı testislerde orşiektomi seçeneği ayrıca değerlendirilir. Bu karar yaş, karşı testisin durumu ve malignite/fertilite hedeflerine göre kişiselleştirilir. 1
Hormon tedavisinin yeri
Hormon tedavileri rutin olarak testisi skrotuma indirmek için cerrahinin alternatifi değildir; başarı oranları sınırlı ve yeniden yükselme olasılığı vardır. Bazı seçilmiş bilateral olgularda germ hücre gelişimi açısından hormonal tedavi araştırılmış olsa da rutin standart yaklaşım değildir. 1
Ameliyat sonrası takip
Cerrahi sonrası testisin skrotumdaki konumu ve hacmi kontrol edilir. Testis atrofisi nadir fakat önemli komplikasyondur. Ergenlik döneminden itibaren çocuk ve aileye testis sağlığı farkındalığı öğretilir. Fertilite değerlendirmesi her çocukta rutin semen analizi anlamına gelmez; erişkin dönemde gereksinime göre yapılır. 1 2
Kaynaklar
- European Association of Urology. Paediatric Urology — Management of Undescended Testes. 2026.
- NHS. Undescended testicles. Current patient guidance.
- Cambridge University Hospitals. Undescended testes and orchidopexy surgery in children. Current patient information.