Ürolojiye başvurmak için önce hastalığın adını bilmeniz gerekmez. İdrar yapma biçiminde kalıcı değişiklik, idrarda kan, testiste yeni kitle, böbrek taşı belirtileri, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, sertleşme/boşalma sorunu veya çocuk sahibi olma güçlüğü değerlendirme istemek için yeterli neden olabilir. Üroloji kadınların, erkeklerin ve çocukların idrar yollarıyla; erkek üreme sistemiyle ilgilenir. [1,2]

Başvurunun acil mi, kısa sürede mi, planlı mı olması gerektiği yakınmanın başlangıcına ve eşlik eden bulgulara bağlıdır.

Hangi belirtilerde acil beklenmez?

Aşağıdaki durumlarda planlı poliklinik randevusu beklenmemelidir:

  • ani ve şiddetli testis ağrısı,
  • güçlü işeme isteğine rağmen hiç idrar yapamama,
  • taş/yan ağrısına ateş, titreme veya genel durum bozulmasının eşlik etmesi,
  • dört saate ulaşan veya ağrılı şekilde uzayan ereksiyon,
  • ereksiyon sırasında travma sonrası çatlama sesi, ani şişlik ve sertliğin kaybı,
  • genital/perine bölgesinde hızla artan ağrı-şişlik ve ateş. [3–6]

Bilinç kaybı, ağır kanama veya ciddi travma gibi genel acil bulgularda 112 aranmalıdır.

Hangi belirtiler kısa sürede değerlendirilmelidir?

Gözle görülür idrar kanaması, ilk kez olmuş ve ağrısız olsa bile değerlendirilmelidir. Taş, enfeksiyon ve iyi huylu nedenler mümkün olsa da mesane veya üst üriner sistem kanseri de ayırıcı tanıdadır. [7]

Testiste yeni kitle veya büyüme de ağrı beklenmeden muayene edilmelidir. Skrotal şişliklerin çoğu kanser değildir; buna rağmen testis içi kitleyi testis dışı iyi huylu yapılardan ayırmak gerekir. [8]

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, özellikle erkeklerde, gebelikte, böbrek hastalığı olanlarda veya ateşli üst sistem enfeksiyonunda ayrıca değerlendirme gerektirebilir.

İşeme yakınmalarında ne kadar beklenebilir?

Sık idrara çıkma, gece idrara kalkma, zayıf akım, kesik işeme, ıkınma ve tam boşalamama hissi erkeklerde çok yaygındır. Bu yakınmalar her zaman yalnız prostat büyümesinden kaynaklanmaz. Mesane işlevi, ilaçlar, diyabet, nörolojik hastalık veya üretra darlığı da rol oynayabilir. [2]

Belirti hafif ve yeni başlamışsa ilk değerlendirme aile hekimi veya üroloji kliniğinde yapılabilir. Rahatsızlık verici, ilerleyen veya tedaviye rağmen süren yakınmalarda uzman değerlendirmesi daha anlamlı hale gelir.

EAU 2026 erkek LUTS kılavuzu ilk değerlendirmede öykü, ilaçlar, fizik muayene, idrar analizi ve semptomların yapılandırılmış değerlendirilmesini temel alır. Gerekirse işeme günlüğü, PSA, böbrek fonksiyonu, üroflowmetri veya PVR gibi testler eklenir. Herkese ilk başvuruda sistoskopi veya ürodinami yapılmaz. [2]

Böbrek taşı şüphesinde ne zaman başvurmalı?

Şiddetli yan ağrısı, bulantı-kusma veya idrarda kan taşla ilişkili olabilir. Ağrı kontrol edilemiyorsa, tek böbrek varsa, ateş eşlik ediyorsa veya idrar belirgin azaldıysa acil değerlendirme gerekir. [5]

Daha önce taş düşürmüş olmak her yeni ağrının taş olduğu anlamına gelmez; özellikle farklı özellikte ağrı veya sistemik belirti varsa başka nedenler de araştırılır.

Erkek cinsel sağlığı için ürolojiye ne zaman gidilir?

Tekrarlayan sertleşme güçlüğü, belirgin cinsel istek azalması, boşalma kontrolünde sorun, ağrılı ereksiyon veya sonradan gelişen penis eğriliği üroloji/androloji değerlendirmesine konu olabilir. Bir kere yaşanan performans güçlüğü hastalık tanısı değildir; fakat tekrarlayan ED damar/metabolik risklerin gözden geçirilmesi için de fırsat olabilir. [9]

Çocuk sahibi olmak isteyen çiftte bir yıl düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması değerlendirmeyi gündeme getirir; bilinen risk varsa veya kadın partnerin yaşı/üreme zamanı önemliyse daha erken başvuru uygun olabilir. [10]

Çocuklarda hangi durumlar ürolojik değerlendirme gerektirebilir?

İnmemiş testis, hipospadias, prenatal böbrek genişlemesi, tekrarlayan ateşli UTI, gündüz işeme sorunları ve yaşa göre devam eden gece ıslatma çocuk ürolojisinin başlıca konularıdır. Ani testis ağrısı ise çocukta da acildir. [11]

Çocuğun yaşına göre normal kabul edilen gelişim özellikleri erişkin ölçütleriyle değerlendirilmemelidir.

İlk randevuya ne hazırlamak yararlı olur?

Kullandığınız ilaç listesi, eski görüntüleme raporları, idrar kültürleri, PSA/semen analizleri ve geçirilmiş ameliyat bilgileri yararlı olabilir. İşeme yakınması varsa birkaç günlük işeme günlüğü; infertilite değerlendirmesinde önceki semen analizleri yardımcı olabilir.

En önemlisi yakınmanın ne zaman başladığını, nasıl değiştiğini ve sizi hangi açıdan etkilediğini anlatmaktır. Üroloji randevusunun amacı bütün testleri yapmak değil, hangi testin gerçekten gerekli olduğuna karar vermektir.

Üroloji hangi organ ve sorunlarla ilgilenir?

Üroloji böbrekler, üreterler, mesane, üretra ve erkek genital/üreme sistemiyle ilgilenir. Bu nedenle başvuru yalnız prostat yakınmasıyla sınırlı değildir. Taş, hematüri, tekrarlayan İYE, idrar kaçırma/retansiyon, testis ve penis hastalıkları, erkek infertilitesi, cinsel işlev bozuklukları ve ürolojik kanserler de ürolojinin kapsamındadır. [1]

Kadınlarda idrar yolu, taş, hematüri ve bazı işeme bozuklukları üroloji tarafından değerlendirilebilir; çocuklarda ise yaşa özgü hastalıklar çocuk ürolojisi alanına girer. [1,11]

Ağrı olmadan da üroloğa gidilir mi?

Evet. Ürolojik hastalıkların bir bölümü ağrısız seyredebilir. Gözle görülen hematüri, ağrısız testis kitlesi, yükselen PSA, tekrarlayan İYE, semen analizinde ciddi bozukluk veya kronik zayıf idrar akımı ağrı olmadan değerlendirme gerektirebilir. [7,8,10]

Bu nedenle “ağrım yoksa önemli değildir” yaklaşımı özellikle kanser ve infertilite alanında yanıltıcıdır.

Yaşa göre hangi başvurular daha sıklaşır?

Genç erkeklerde testis ağrısı/kitle, varikosel, infertilite, cinsel işlev sorunları ve bazı üretra/işeme bozuklukları öne çıkabilir. Orta ve ileri yaşlarda LUTS/BPH, erektil disfonksiyon, PSA değerlendirmesi, taş, hematüri ve ürolojik kanserler daha sık gündeme gelir. Ancak yaş tek başına tanı koydurmaz; genç erkekte kanser, ileri yaşta infertilite veya cinsel işlev sorunu göz ardı edilmez.

Kadınlar hangi durumlarda üroloğa başvurabilir?

Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, böbrek/üreter taşı, hematüri, mesane boşaltma sorunları, bazı idrar kaçırma tipleri ve ürolojik kanser şüphesi kadınlarda da ürolojik değerlendirme gerektirebilir. Jinekoloji, ürojinekoloji veya nefrolojiyle ortak değerlendirme gereken durumlar olabilir.

İlk randevuda hangi testler hemen yapılmaz?

Her üroloji başvurusunda ultrason, BT, PSA, sistoskopi veya ürodinami yapılması gerekmez. İlk değerlendirmede öykü ve muayene, ardından klinik soruya uygun idrar/kan testleri veya görüntüleme seçilir. Gereksiz test hem maliyeti hem yanlış pozitif bulguları artırabilir.

Örneğin basit LUTS’de semptom skoru, idrar tahlili, PVR/uroflow yeterli başlangıç bilgisi sağlayabilirken hematüri, taş veya tümör şüphesinde farklı bir algoritma gerekir. [1,2]

Üroloji randevusunu hızlandırmayı gerektiren ama acil olmayan durumlar nelerdir?

Yeni testis kitlesi, gözle görülür hematüri, tekrarlayan ateşli İYE, belirgin PSA anormalliği, giderek kötüleşen idrar akımı/rezidü, açıklanamayan semen bozukluğu veya kalıcı penis lezyonu günler-haftalar içinde değerlendirilmesi gereken örneklerdir. Bu grupta “aylarca beklemek” doğru olmayabilir; ancak 112 düzeyinde ambulans gerektiren acillerden de ayrıdır.

Kaynaklar

  1. European Association of Urology. EAU Guidelines — Urology guideline portfolio. 2026.

  1. European Association of Urology. Management of Non-neurogenic Male LUTS. 2026.

  1. European Association of Urology. Paediatric Urology — Acute Scrotum. 2026.

  1. European Association of Urology. Sexual and Reproductive Health — Priapism. 2026.

  1. European Association of Urology. Urolithiasis. 2026.

  1. European Association of Urology. Urological Trauma / Urological Infections. 2026.

  1. NHS. Blood in urine.

  1. European Association of Urology. Testicular Cancer — Diagnostic Evaluation. 2026.

  1. European Association of Urology. Management of Erectile Dysfunction. 2026.

  1. NICE. Fertility problems: assessment and treatment (NG257). 2026.

  1. European Association of Urology. Paediatric Urology. 2026.