Sistoskopi, üretrayı ve mesanenin iç yüzeyini ince bir kamera sistemiyle doğrudan görmeyi sağlayan endoskopik işlemdir. İdrarda kan, tekrarlayan enfeksiyon, mesane tümörü şüphesi veya takibi, üretra darlığı, yabancı cisim, taş ve bazı işeme problemlerinde kullanılabilir. Sistoskopi bir görüntüleme tetkiki değildir; mesanenin içini doğrudan gösterir ve gerektiğinde aynı seansta biyopsi veya küçük girişim yapılmasına olanak verebilir. 1
Her sık idrara çıkma veya yanma yakınmasında sistoskopi gerekmez. İşlem, sonucu tanı veya tedaviyi değiştirecekse anlamlıdır. EAU erkek LUTS kılavuzu da sistoskopiyi rutin test olarak değil, üretra veya mesane patolojisi kuşkusu bulunduğunda ya da girişimsel tedavi öncesi bulgunun yöntemi değiştireceği seçilmiş hastalarda önerir. 2
Sistoskopi hangi durumlarda yapılır?
- Görünür veya açıklanamayan mikroskobik hematüri değerlendirmesi
- Mesane kanseri şüphesi ve tedavi sonrası takip
- Üretra darlığı veya mesane boynu problemi kuşkusu
- Tekrarlayan veya açıklanamayan idrar yolu yakınmaları
- Mesane taşı ya da yabancı cisim
- Anormal idrar sitolojisi
- Bazı idrar retansiyonu veya işeme güçlüğü durumları
- Mesane içine botulinum toksini uygulaması, biyopsi veya stent çıkarılması gibi girişimler
Üretra darlığında sistoskopi darlığın varlığını ve yerini göstermeye yardımcı olabilir; darlığın uzunluğunu tam ölçmek için retrograd üretrografi gibi ek testler gerekebilir. 3
Esnek ve rijit sistoskopi arasındaki fark nedir?
Esnek sistoskop, ince ve bükülebilir yapıdadır; çoğu tanısal işlemde lokal anestetik jel ile poliklinik koşullarında kullanılabilir. Rijit sistoskop daha geniş çalışma kanalı sağlar ve biyopsi, rezeksiyon veya başka girişimlerde tercih edilebilir; spinal veya genel anestezi gerekebilir. 1
Hangi tipin kullanılacağı yalnız konfor meselesi değildir. İşlemin amacı, hastanın anatomisi, beklenen müdahale ve anestezi gereksinimi seçimi belirler.
İşlem öncesi hazırlık
Hekim kullanılan ilaçları, kan sulandırıcıları, alerjileri ve geçmiş idrar yolu enfeksiyonlarını sorar. Aktif enfeksiyon belirtileri varsa idrar testi veya kültür istenebilir. Ateş, titreme veya belirgin enfeksiyon varken elektif sistoskopi ertelenebilir ve önce enfeksiyon tedavi edilebilir. 1
Lokal anestezili basit esnek sistoskopide çoğu zaman açlık gerekmez. Sedasyon veya genel anestezi planlanıyorsa açlık ve refakatçi talimatları farklıdır. Kan sulandırıcıları özellikle biyopsi/girişim planında değerlendirmek gerekir; ilaç kendi kararıyla kesilmez.
Sistoskopi nasıl yapılır?
Üretra çevresi antiseptikle temizlenir ve lokal anestezik jel uygulanabilir. Sistoskop üretradan nazikçe mesaneye ilerletilir. Mesanenin açılabilmesi için steril sıvı verilir; bu sırada doluluk veya sıkışma hissi oluşabilir. Hekim üretra, mesane boynu, mesane duvarları ve üreter ağızlarını sistematik olarak değerlendirir. 1
Basit tanısal işlem hazırlık dahil yaklaşık 15–30 dakika sürebilir; biyopsi veya tedavi yapılırsa süre uzar. Görülen bulgular çoğu zaman işlem sırasında açıklanabilir. Doku örneği alındıysa kesin sonuç patoloji raporuyla gelir.
Sistoskopi ağrılı mıdır?
Esnek sistoskopide çoğu kişi kısa süreli yanma, basınç veya rahatsızlık hisseder. Ağrı eşiği ve üretra anatomisi kişiden kişiye değişir. Rijit sistoskopi veya ek girişimlerde anestezi düzeyi farklı olabilir.
Şiddetli ağrı “normaldir” diye kabul edilmemelidir. İşlem sırasında belirgin ağrı varsa hekime söylenir; zorlanarak ilerlemek üretral travma riskini artırabilir.
Sistoskopi neleri gösterir?
Mesane tümörü, taş, yabancı cisim, inflamasyon, divertikül, mesane boynu ve üretra darlıkları gibi bulgular doğrudan görülebilir. Ancak sistoskopi böbrek dokusunu veya üreterlerin büyük bölümünü incelemez. Üst üriner sistem için ultrason, BT ürografi veya üreteroskopi gibi farklı testler gerekebilir. 1
Normal sistoskopi de her üriner sorunu dışlamaz. Örneğin aşırı aktif mesane, mesane kası zayıflığı veya fonksiyonel işeme bozuklukları çoğu zaman ürodinamik değerlendirme gerektirir.
İşlem sonrası neler normal olabilir?
İlk saatlerde hafif yanma, sık idrara çıkma ve az miktarda pembe renkli idrar görülebilir. NIDDK bu belirtilerin genellikle kısa sürdüğünü belirtir. Sıvı kısıtlaması yoksa yeterli sıvı almak rahatlatıcı olabilir. 1
Biyopsi veya daha kapsamlı girişim sonrası kanama ve iyileşme süresi farklıdır; merkez kendi taburculuk talimatını verir.
Hangi bulgular acildir?
- İdrar yapamama ve mesanenin dolu hissedilmesi
- Parlak kırmızı yoğun kanama veya pıhtılar
- Ateş ve titreme
- Giderek artan şiddetli ağrı
- Yanmanın iki günden uzun sürmesi veya kötüleşmesi
Bu durumlarda işlemi yapan birim veya acil sağlık hizmetiyle iletişime geçilmelidir. 1
Enfeksiyon için herkese antibiyotik gerekir mi?
Hayır. Antibiyotik profilaksisi hastanın enfeksiyon riski, yapılan işlemin türü, idrar kültürü ve yerel protokole göre belirlenir. “Sistoskopi yapıldıysa mutlaka antibiyotik” şeklinde evrensel bir kural yoktur; gereksiz antibiyotik direnç gelişimine katkıda bulunur.
Sonuç hangi kararı değiştirir?
Sistoskopi sonrası tedavi, saptanan bulguya göre değişir: darlık için ayrı, tümör için ayrı, taş veya normal mesane için ayrı yol izlenir. En iyi değerlendirme, sistoskopinin neden istendiğini ve görülen bulgunun tedaviyi nasıl değiştirdiğini netleştirmektir.
Sistoskopi ile biyopsi aynı seansta yapılabilir mi?
Evet. Şüpheli mesane lezyonu görülürse küçük biyopsi alınabilir; daha büyük tümörlerde transüretral rezeksiyon ayrı veya aynı anestezi seansında planlanabilir. Tanısal esnek sistoskopi ile tedavi amaçlı rijit endoskopik cerrahi aynı işlem değildir.
Kadın ve erkekte işlem farklı mı?
Temel prensip aynıdır ancak erkek üretrası daha uzun olduğu için geçiş hissi ve teknik ayrıntılar farklı olabilir. Esnek sistoskop özellikle erkeklerde konfor avantajı sağlar. Kadınlarda kısa üretra nedeniyle işlem genellikle daha kısa olabilir.
Sistoskopi kanseri kesin gösterir mi?
Görüntü mesane kanseri şüphesi yaratabilir fakat kesin tanı doku patolojisiyle konur. Bazı düz lezyonlar standart beyaz ışıkla zor seçilebilir; seçilmiş mesane kanseri olgularında gelişmiş görüntüleme teknikleri kullanılabilir. Normal sistoskopi, üst üriner sistem tümörünü dışlamaz.
Kaynaklar
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Cystoscopy & Ureteroscopy. Accessed 2026.
- European Association of Urology. Non-neurogenic Male LUTS — Diagnostic Evaluation. 2026.
- European Association of Urology. Urethral Strictures — Diagnostic Evaluation. 2026.