Bir testisin diğerinden biraz daha aşağıda durması veya hafif farklı büyüklükte olması sık görülen anatomik bir varyasyondur. Uzun süredir aynı olan, ağrı veya yeni kitle eşlik etmeyen asimetri çoğu zaman hastalık göstermez. Değerlendirmede önemli olan iki tarafın milimetrik eşitliği değil, kişinin olağan görünümünden yeni bir değişiklik olup olmadığıdır. 1 3
Görünen fark her zaman testisin kendi hacminden kaynaklanmaz. Hidrosel testisin çevresine sıvı ekler, spermatosel epididimde kistik dolgunluk oluşturur, varikosel damarları belirginleştirir ve kasık fıtığı skrotuma uzanan şişlik yapabilir. Bu nedenle “bir testisim büyüdü” ifadesi önce anatomik kaynağın belirlenmesini gerektirir. 2
Kendi olağan görünümünü bilmek
Ilık duş sonrasında skrotum gevşekken iki testis ayrı ayrı nazikçe hissedilebilir. Testis yüzeyi genellikle düzgün ve sert-elastik yapıdadır; üst-arka taraftaki daha yumuşak, kıvrımlı epididim normal anatomidir. Yeni sert nodül, belirgin kıvam değişikliği veya giderek artan büyüklük farkı değerlendirilmelidir. 1 3
Yeni asimetriye ani şiddetli ağrı, bulantı-kusma veya testisin yukarı çekilmesi eşlik ediyorsa acil torsiyon değerlendirmesi gerekir. Ağrının olmaması da yeni sert testis kitlesini önemsiz yapmaz. Testis kanseri çoğu zaman ağrısız kitle veya sertlik şeklinde fark edilir. 1 2
Ateş, kızarıklık, idrar yaparken yanma veya akıntı enfeksiyon olasılığını artırır. Travma sonrası yeni şişlik ve morarma hematom ya da testis hasarını düşündürebilir. Ayakta artıp yatınca küçülen damar benzeri dolgunluk varikosel, kasıkla bağlantılı şişlik ise fıtık yönünde ipucu verir. 2
Muayenede ne araştırılır?
Hekim testisin kendisini, epididimi, sperm kordonunu ve kasık kanalını ayakta ve gerektiğinde yatar pozisyonda değerlendirir. Gerçek testis hacmi ile çevre yapılardaki şişlik ayrılır. Yeni veya açıklanamayan asimetride skrotal ultrason, testis içi kitleyi kist, sıvı ve damar değişikliklerinden ayırmada temel görüntülemedir. 2
Belirgin küçülme de büyüme kadar önemlidir. Geçirilmiş torsiyon, inmemiş testis, ağır enfeksiyon, travma veya cerrahi sonrası testis hacmi azalabilir. Ergenlikte bir testisin gelişiminin geride kalması veya erişkinde yeni atrofi hormon ve fertilite açısından ayrıca değerlendirilebilir. 3
Fertilite yalnız görünüşten tahmin edilemez. İki testisin eşit olmaması otomatik olarak sperm üretiminin bozuk olduğu anlamına gelmez. Çocuk sahibi olma sorunu varsa semen analizi; hormon bulgusu varsa testosteron, FSH/LH gibi testler ayrı klinik soruya göre planlanır.
Randevuya değişimin yaklaşık başlangıç tarihini, ağrı-ateş-travma öyküsünü, daha önceki testis cerrahilerini ve farkın ayakta/yatarken değişip değişmediğini söylemek yararlıdır. Uzun süredir aynı olan anatomik farkın kaydı sonraki karşılaştırmayı kolaylaştırır; yeni değişiklik ise nedenine göre değerlendirilir. 1 2
Ne kadar asimetri normal kabul edilir?
Testisler doğal olarak birebir simetrik değildir. Genellikle biri biraz daha aşağıda durur; hacim ve kıvamda küçük bireysel farklar olabilir. “Normal” için evde milimetre veya santimetre ölçmekten çok, uzun süredir aynı olan görünüm ile yeni gelişen değişikliği ayırmak daha değerlidir. 1 3
Ergenlik döneminde büyüme hızı iki tarafta tam eş zamanlı olmayabilir. Buna karşılık bir testisin belirgin şekilde küçülmesi, büyümesi veya kıvamının sertleşmesi kalıcıysa değerlendirilmelidir. Testisin çevresindeki hidrosel, varikosel veya epididim kisti de testisin kendisi büyükmüş gibi görünmesine neden olabilir. 2
Bir testisin küçülmesi ne anlama gelebilir?
Geçirilmiş torsiyon, inmemiş testis, ciddi enfeksiyon, travma veya bazı damar sorunları testis hacminde azalmaya yol açabilir. Varikosel özellikle ergenlerde etkilenen testisin büyümesini yavaşlatabilir. Erişkinde yeni ve belirgin küçülme varsa muayene ve ultrasonla gerçek hacim farkı doğrulanır. 2 3
Hacim farkı tek başına testosteron düşüklüğü veya infertilite tanısı değildir. Diğer testis sağlıklı olduğunda toplam hormon ve sperm üretimi yeterli olabilir. Semen analizi çocuk sahibi olma sorusu olduğunda, hormon testleri ise klinik hipogonadizm şüphesi bulunduğunda istenir.
Bir testisin büyümesi ne anlama gelebilir?
Gerçek testis büyümesi inflamasyon veya tümör gibi testis içi nedenlerden; görünür büyüme ise hidrosel, spermatosel, varikosel veya fıtık gibi çevre yapılardan kaynaklanabilir. Ağrısız sert büyüme özellikle testis kanseri açısından değerlendirilmelidir. Ani ağrılı büyüme ise torsiyon veya enfeksiyon gibi daha acil nedenleri düşündürür. 1 2
Ultrason ne zaman gerekir?
Uzun süredir aynı olan hafif asimetride ve tamamen normal muayenede ultrason her zaman gerekli değildir. Yeni gelişen boyut farkı, sertlik, ağrı, kitle hissi, infertilite değerlendirmesi veya muayenede belirsizlik varsa Doppler ultrason testis dokusu ile çevre yapıları ayırmada yararlıdır. 2
Ultrasonun raporundaki her küçük milimetrik fark hastalık değildir. Testis hacmi ölçümü cihaza, ölçüm tekniğine ve kullanılan formüle göre değişebilir; seri değerlendirmede trend ve klinik bağlam daha önemlidir.
Evde neye dikkat edilmeli?
Ilık duş sonrası skrotum gevşekken her testisin yüzeyi nazikçe hissedilebilir. Epididim testisin arkasında yumuşak-kıvrımlı bir yapı olarak normalde ele gelebilir. Amaç her gün kontrol etmek değil, kişinin olağan anatomisini bilmesi ve yeni sert kitle, belirgin hacim değişimi veya kalıcı şişliği fark etmesidir. 1 3
Ani şiddetli ağrı ve testisin yukarı çekilmesi acildir. Ağrısız yeni sert kitle de “bekleyip büyüyor mu görelim” şeklinde izlenmemelidir. Uzun süredir aynı olan hafif asimetri ise çoğu zaman fizyolojik bir varyasyondur.
Sık sorulan kısa sorular
Sol testisin daha aşağıda olması normal mi? Sıklıkla evet; ancak taraf kişiden kişiye değişebilir. Önemli olan yeni ve kalıcı değişikliktir. 1
Bir testis büyükse kısırlık olur mu? Hayır. Görünüm fertiliteyi tek başına göstermez; gerekirse semen analiziyle değerlendirilir.
Çocukta testisler farklı görünüyorsa ne yapılır? Skrotumun bir tarafı boş görünüyorsa, testis yukarı kaçıyorsa veya belirgin hacim farkı varsa çocuk ürolojisi muayenesi uygun olur.
Kaynaklar
- NHS. How to check your testicles. Current patient guidance.
- NHS. Testicle lumps and swellings. Current patient guidance.
- British Association of Urological Surgeons. Testicular self-examination. Current patient information.