Skrotal ultrason, testisleri, epididimleri ve skrotum içindeki çevre dokuları ses dalgalarıyla değerlendiren temel görüntüleme yöntemidir. Renkli Doppler eklendiğinde kan akımı da incelenebilir. Testis ağrısı, şişlik, ele gelen kitle, travma, varikosel veya torsiyon kuşkusu gibi durumlarda en sık kullanılan görüntüleme yöntemidir. İyonlaştırıcı radyasyon içermez. 1 2
Ani başlayan şiddetli testis ağrısında en önemli amaçlardan biri testis torsiyonunu dışlamaktır. Ancak görüntüleme acil cerrahi değerlendirmeyi geciktirmemelidir; klinik kuşku çok yüksekse “ultrason sonucu bekleyelim” yaklaşımı testisin kurtarılma olasılığını azaltabilir. 2 3
Hangi durumlarda skrotal Doppler istenir?
- Ani veya giderek artan testis/skrotum ağrısı
- Testiste ya da skrotumda ele gelen kitle
- Skrotal şişlik veya asimetri
- Travma
- Epididimit/orşit kuşkusu
- Varikosel değerlendirmesi
- Hidrosel veya spermatosel ayrımı
- İnfertilite değerlendirmesinde seçilmiş durumlar
- Torsiyon kuşkusu
Ultrason testis içindeki bir kitlenin testis dışı bir yapıdan ayrılmasına özellikle yardımcı olur. Testis içi solid kitleler malignite açısından daha dikkatli değerlendirilirken epididim kaynaklı birçok kitle benign olabilir; yine de rapor klinik muayeneyle birlikte yorumlanır. 1
İnceleme nasıl yapılır?
Hasta sırtüstü yatar; skrotum havlu veya destekle uygun pozisyona getirilir. Cilde jel sürülür ve küçük ultrason probuyla her iki testis karşılaştırmalı incelenir. Testislerin boyutu ve dokusu, epididimler, sıvı koleksiyonları, damar yapıları ve kitleler değerlendirilir. 1
Doppler modunda damar içindeki akımın varlığı, yönü ve göreceli düzeyi incelenir. Varikosel kuşkusunda ayakta değerlendirme veya Valsalva manevrası istenebilir. Torsiyon kuşkusunda iki testisin kanlanması karşılaştırılır.
Genellikle özel açlık veya ilaç kesme hazırlığı gerekmez. Ani ağrıda test için hazırlık yapmak amacıyla başvuru geciktirilmemelidir.
Torsiyon ile enfeksiyon nasıl ayrılır?
Testis torsiyonunda kan akımı azalabilir veya kaybolabilir; epididimitte ise çoğu zaman artmış kanlanma görülür. Ancak bu ayrım her zaman siyah-beyaz değildir. Erken, kısmi veya aralıklı torsiyonda akım korunabilir; torsiyon-detorsiyon sonrası reaktif hiperemi enfeksiyonu taklit edebilir. Bu nedenle Doppler sonucu, ağrının başlangıcı, bulantı-kusma, ateş, muayene ve laboratuvar bulgularıyla birlikte yorumlanır. 2 3
Torsiyon, özellikle ani başlayan tek taraflı şiddetli ağrı ve yüksek yerleşimli testis gibi klinik bulgular varsa acil durumdur. Normal ya da kısmen korunmuş Doppler akımı güçlü klinik kuşkuyu tek başına sıfırlamaz.
Varikoselde Doppler ne sağlar?
Varikosel çoğu zaman ayakta fizik muayeneyle tanınabilir. Doppler, muayenenin belirsiz olduğu durumlarda venlerin çapı ve reflü hakkında ek bilgi sağlayabilir. İnfertilite tedavisi kararı yalnız ultrason ölçümüne dayanmaz; klinik varikosel, semen analizi, testis hacmi ve çiftin fertilite koşulları birlikte değerlendirilir.
Kitle, hidrosel ve spermatosel nasıl görünür?
Ultrason sıvı dolu yapılarla solid dokuları ayırmada etkilidir. Hidrosel testis çevresinde sıvı birikimi, spermatosel/epididim kisti ise çoğunlukla epididim çevresinde kistik yapı olarak görülebilir. Travma sonrası hematom veya testis dokusunda yırtılma da değerlendirilebilir. 1
Solid testis içi lezyon saptanırsa testis tümörü açısından ürolojik değerlendirme gerekir. Ultrason kitlenin yerini ve yapısını gösterir; kanser tanısını tek başına kesinleştirmez.
Ultrason normal çıkarsa ağrı açıklanmış olur mu?
Hayır. Kronik skrotal ağrının sinir, kas-iskelet sistemi, kasık fıtığı veya böbrek/üreterden yansıyan ağrı gibi nedenleri olabilir. Küçük lezyonlar veya aralıklı torsiyon gibi durumlar tek incelemede yakalanmayabilir. Yakınma sürüyorsa klinik değerlendirme devam eder.
Ne zaman acil değerlendirme gerekir?
Ani şiddetli testis ağrısı, bulantı-kusma, hızla artan şişlik, travma sonrası belirgin hassasiyet veya testisin normalden yukarıda durması acil değerlendirme gerektirir. Bu tabloda ultrason önemli bir araçtır fakat tedaviyi geciktiren bir “bekleme testi” değildir.
Skrotal Doppler’in asıl değeri yalnız “kan akımı var mı?” sorusunda değil, ağrı veya kitlenin anatomik kaynağını muayeneyle birlikte daraltmasındadır.
Varikosel için ultrason her zaman gerekli mi?
Hayır. Klinik varikosel çoğunlukla ayakta muayene ve Valsalva ile tanınır. Doppler, muayenenin belirsiz olduğu, nüks düşünülen veya anatomik ayrıntının gerektiği seçilmiş durumlarda yararlıdır. Sadece ultrasonla saptanan subklinik varikosel, infertilite tedavisi için otomatik cerrahi endikasyon değildir.
Testis tümörü şüphesinde sonraki adım nedir?
Ultrason testis içinde solid bir kitle gösterirse gecikmeden üroloji değerlendirmesi gerekir. Tümör belirteçleri ve evreleme görüntülemesi planlanabilir. Testis kanseri şüphesinde klasik yaklaşım skrotumdan iğne biyopsisi değildir; tanı ve tedavi yolu farklıdır.
Çocukta inmemiş testis için ultrason gerekli mi?
Palpe edilemeyen testisin değerlendirmesinde ultrasonun duyarlılığı sınırlıdır ve rutin görüntüleme her zaman yönetimi değiştirmez. Çocuk ürolojisi değerlendirmesi esas alınır. Skrotal ultrason daha çok ağrı, kitle veya akut skrotum gibi belirli klinik sorularda güçlüdür. 3
Skrotal Doppler ne kadar sürer ve sonucu hemen çıkar mı?
Basit inceleme çoğu zaman 15–30 dakika içinde tamamlanır. Torsiyon veya travma gibi acil durumda radyolog/ürolog görüntüyü hızla değerlendirir; resmi rapor süresi merkeze göre değişir. Varikosel için ayakta ve Valsalva ile ek ölçümler yapılması süreyi uzatabilir.
Ultrason raporundaki “kanlanma mevcut” ifadesi tek başına torsiyonu yüzde 100 dışlamaz. Özellikle ağrı ani başladıysa klinik zaman çizgisi ve muayene bulguları raporla birlikte ele alınmalıdır. 2 3
Kaynaklar
- ACR and RSNA. Ultrasound Imaging of the Scrotum. Reviewed 2024/Accessed 2026.
- American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria — Acute Onset of Scrotal Pain. Revised 2024.
- European Association of Urology. Paediatric Urology — Acute Scrotum. 2026.